Yazı Detayı
23 Ağustos 2019 - Cuma 08:47 Bu yazı 286 kez okundu
 
Enerjide Geçiş Dönemi
Dr.İsmail Kemal
ismailkemal65@gmail.com
 
 

İnsanlar için enerji kaynakları her zaman önemli olmuştur. Enerji olmadan yaşamımızı sürdürmemiz zor. Günümüzün modern toplumları çok büyük miktarda enerji tüketiyor. Enerji akışında kısa süreli kesinti bu toplumları neredeyse felç ediyor. Tarih boyunca insanlar olarak enerji üretmek için çeşitli kaynaklar kullandık. Şimdiki aşamada en büyük enerji kaynaklarımız petrol, doğal gaz ve kömür. Yani fosil yakıtlar. İnsanlar bir enerji kaynağından başka bir enerji kaynağına yöneldikleri zaman geçiş dönemi yaşanır. Petrol ve doğal gaz enerji kaynaklarına geçişimizin tarihi çok eski değildir. ABD’de kömürden petrol kullanımına geçiş aşağı yukarı 1900’lerde başlar. Kömürden önce esas enerji kaynağı odundu. 1865’te ABD’nin enerji kaynağının yüzde 80’i odun, yüzde 20’si kömürdü. 1900’lere gelindiğinde kömürün payı yüzde 75’lere yükselmiş, odunun oranı yüzde 20’lere düşmüştü. Kömür ise hızla yerini petrole bıraktı. Enerjide geçiş sürecinin dinamikleri harekete geçince onu durdurmak zordur. Teknolojik değişiklikler bu konuda büyük rol oynar. Prof. Paul Stevens’ın hazırladığı ve Chatham house sitesinde yer alan “The Geopolitical Implications of Future Oil Demand” bu konuları işliyor. Bundan sonra olacaklara göz atıyor. Stevens, enerjide yine bir geçiş döneminde olduğumuzu ve bunun beklenenden daha hızlı yaşanabileceğini belirtiyor. Stevens’ın yazısına kısaca göz atalım.

   

Stevens’a göre enerji geçiş döneminin süresi farklı olabilir. Örneğin İngiltere’de evde odun kullanımından kömür kullanımına geçiş aşağı yukarı 200 yıl aldı. Fransa’da nükleer enerjiye ağırlık vermeye geçiş ise 15 yılda gerçekleşti. Şimdi fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş dönemindeyiz. Bu geçişin sürati ve derinliği nedir? Bu konuda görüş birliği yok. Stevens’a göre önde gelen enerji oyuncuları ve analizcileri geçişin hızını ve derinliğini küçümsüyorlar. Bu, doğal olarak, kendi çıkarlarını ön planda tutmalarından kaynaklanıyor. Finans sektörü ise geçiş sürecini daha iyi anlıyor ve destekliyor. Şimdiki enerji geçiş sürecinin geçmiştekilere göre daha karmaşık olduğunu aşağı yukarı herkes kabul ediyor. Enerji geçiş sürecinde petrol, doğal gaz ve kömür hala en üst sırada olmaya devam ediyor ama yenilenebilir eneji ve nükleer enerjinin payı hızla artıyor.  

   

Bu değişimin nedenleri nelerdir’ Stevens’a göre iklim değişimi önemli nedenlerden biridir. 1992 Rio de Janeiro, 1997 Kyoto Protokolü ve 2015 Paris İklim Anlaşması bu süreci yansıtıyor. Bu belgelerde temel amaç atmosfere saldığımız karbondioksit miktarını azaltmaktır. Bu da fosil yakıt kullanımını azaltmak anlamına gelir. Stevens, büyük şehirlerdeki hava kalitesinin düşmesini de geçişte bir etken olarak görüyor. Fosil yakıt kullanımı nedeniyle dev şehirlerde hava kirliliği o kadar kötü noktalara ulaşıyor ki yenilenebilir enerjiye geçiş çabalarının temelini oluşturuyor. İklim değişikliği ve hava kalitesindeki kötüleşme birbirini güçlendirerek enerji geçişini hızlandırıyor.

   

Stevens, yenilenebilir enerjinin fiyatındaki düşüşü de geçişi hızlandıran bir faktör olarak görüyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) 2009’dan günümüze güneş enejisi teknolojilerinin fiyatlarında yüzde 80, rüzgar enerjisi fiyatlarında yüzde 30-40 oranında düşüş olduğunu açıklıyor. Bir diğer önemli faktör elektrikli araçlar ve enerji depolama kapasitesinde hızlı artıştır. Son 10 yıl içinde elektrikli araçların piyasadaki payı beklenenin üzerinde arttı. Elektrikli araçların fiyatları düşüyor. Elektrikli araçlar petrol piyasalarındaki dalgalanmalardan, Hürmüz Boğazı’nın olası kapanmasından etkilenmezler. İklim değişikliğine katkıda bulunmazlar. Şehir hava kirliliğini artırmazlar. Akü teknolojilerindeki gelişmeler bu sürece yardımcı oluyor. Otomotiv sektörü değişimi görerek elektrikli araç üretimine ağırlık vermeye başladı. Hükümetler de elektrikli araçlara geçişi destekliyorlar. Örneğin Çin hükümeti 2020’ye kadar yeni araçların beşte birinin elektrikli ve hibrid olacağını açıkladı. Bir çok şehirde dizel araçların yasaklanması gündemde. İngiltere ve Fransa 2040’a kadar içten yanmalı motor (internal combustion engine) üretimini ve satışını durduracağını açıkladı. Almanya içten yanmalı motor satışlarını 2030’da yasaklamaya hazırlanıyor. Japonya, Avusturya, Danimarka, İrlanda elektrikli araç satışları için hedef belirlemeyi tartışıyor. Volvo, VW ve BMW ürettikleri modellerin elektriklisi de olacağını açıkladılar. Toyota ve Nissan sıfır emisyonlu araç üretme hedefini koydular.

   

Konu çok geniş. Enerjide bir geçiş döneminde olduğumuza kuşku yok ve geçiş sandığımızdan daha hızlı gerçekleşebilir. Stevens petrolün neden olduğu jeo-politik ve savaşları hatırlatarak yenilenebilir enerjinin bunu değiştirme potansiyeline sahip olacağını da vurguluyor. Doğu Akdeniz’deki doğal gazı tartışırken konunun bu yönünü unutmayalım.

 
Etiketler: Enerjide, Geçiş, Dönemi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Eylül 2019
Suudi Arabistan Krizi
80 Okunma.
16 Eylül 2019
Netanyahu’nun Kaderi
388 Okunma.
13 Eylül 2019
Demokrasinin Sonu mu?
288 Okunma.
09 Eylül 2019
Kaftancıoğlu’ndan Çok Korkmuşlar
467 Okunma.
06 Eylül 2019
Brexit Kazanı Fokur Fokur
386 Okunma.
02 Eylül 2019
İngiliz Demokrasisine Darbe
390 Okunma.
30 Ağustos 2019
Afganistan’da Barış Olacak Mı?
404 Okunma.
25 Ağustos 2019
Kritik G7 Zirvesi
443 Okunma.
18 Ağustos 2019
Keşmir Krizi Büyüyor
535 Okunma.
16 Ağustos 2019
Protestolar: Hong Kong, Rusya
302 Okunma.
12 Ağustos 2019
AB’nin Zayıf Halkası İtalya
145 Okunma.
09 Ağustos 2019
Su Stresi Artarken
210 Okunma.
05 Ağustos 2019
Çin ve Dünyamız
205 Okunma.
29 Temmuz 2019
Mitsodakis Gelirken
148 Okunma.
25 Temmuz 2019
Boris Johnson Dönemi
83 Okunma.
21 Temmuz 2019
Körfez’de Sular Isınırken
92 Okunma.
19 Temmuz 2019
Dünyada Enerji Durumu
143 Okunma.
15 Temmuz 2019
S-400 Füzeleri Varırken
150 Okunma.
12 Temmuz 2019
Türkiye Niçin Yalnız?
157 Okunma.
07 Temmuz 2019
Yunanistan Sandık Başında
129 Okunma.
04 Temmuz 2019
Aşırı Sıcaklar
106 Okunma.
30 Haziran 2019
G20 Zirvesine Bakış
109 Okunma.
24 Haziran 2019
Dünya Nüfus Beklentisi
165 Okunma.
21 Haziran 2019
Mursi’nin Öldürülmesi
119 Okunma.
17 Haziran 2019
Körfezde Tehlikeli Gerginlik
186 Okunma.
14 Haziran 2019
S-400, F-35 Krizi
164 Okunma.
10 Haziran 2019
Sudan’da Tiananmen
192 Okunma.
07 Haziran 2019
Ortadoğu’yu Şekillendiren Savaş
157 Okunma.
02 Haziran 2019
Tiananmen Meydanı
174 Okunma.
31 Mayıs 2019
“Yüzyılın Şakası”
219 Okunma.
27 Mayıs 2019
Theresa May: Yolun Sonu
233 Okunma.
25 Mayıs 2019
Felakete Doğru mu?
189 Okunma.
20 Mayıs 2019
Müslüman Kardeşler Terörist mi?
274 Okunma.
17 Mayıs 2019
ABD-Çin Ticaret Savaşları
214 Okunma.
12 Mayıs 2019
İran’la Savaş mı?
272 Okunma.
10 Mayıs 2019
Biyolojik Çeşitlilik Tehlikede
230 Okunma.
06 Mayıs 2019
Demokrasinin Performansı
177 Okunma.
02 Mayıs 2019
Silahlanma Yarışları
203 Okunma.
26 Nisan 2019
Sri Lanka Katliamı
247 Okunma.
22 Nisan 2019
Komedyen Devlet Başkanı
273 Okunma.
19 Nisan 2019
Notre Dame Trajedisi
248 Okunma.
15 Nisan 2019
Sudan: Mücadeleye Devam
243 Okunma.
12 Nisan 2019
Dünyanın En İlginç Seçimleri
282 Okunma.
08 Nisan 2019
Netanyahu’nun Kaderi
297 Okunma.
05 Nisan 2019
NATO 70 Yaşında
342 Okunma.
01 Nisan 2019
Theresa May’in Sonu
311 Okunma.
29 Mart 2019
Cezayir, Sudan: Demokratik Değişim Yakın Mı?
303 Okunma.
25 Mart 2019
Kazakistan’da Siyasi Değişim (Mi?)
281 Okunma.
22 Mart 2019
Katliam ve Seçimler
325 Okunma.
17 Mart 2019
Yeni Zelanda Katliamı
398 Okunma.
14 Mart 2019
İngiltere: Bundan Sonra Ne Olacak?
351 Okunma.
10 Mart 2019
Brexit: Kritik Hafta
406 Okunma.
07 Mart 2019
Macron Ne Diyor?
437 Okunma.
04 Mart 2019
Hindistan Ve Pakistan Ateşle Oynamamalı
406 Okunma.
02 Mart 2019
Ah Brexit, Vah Brexit
391 Okunma.
25 Şubat 2019
Böcekler ve Geleceğimiz
472 Okunma.
22 Şubat 2019
Gitmeyi Bilmeyen Liderler
533 Okunma.
19 Şubat 2019
Münih Güvenlik Konferansı
753 Okunma.
14 Şubat 2019
Enerji Devlerinin Sorumluluğu
274 Okunma.
10 Şubat 2019
Batı Avrupa, Doğu Avrupa
266 Okunma.
08 Şubat 2019
Tsipras’ın Türkiye Ziyareti
259 Okunma.
03 Şubat 2019
İran Devrimi 40 Yaşında
265 Okunma.
31 Ocak 2019
Sudan’da Değişim Olacak Mı?
269 Okunma.
Haber Yazılımı