Yazı Detayı
25 Mart 2019 - Pazartesi 07:47 Bu yazı 265 kez okundu
 
Kazakistan’da Siyasi Değişim (Mi?)
Dr.İsmail Kemal
ismailkemal65@gmail.com
 
 

Otuz yıldır Kazakistan’ı yöneten Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 19 Mart’ta görevinden istifa ettiğini açıkladı. Bu kararı sürpriz olarak karşılayanlar oldu. Dünya basınında flaş haber olarak verildi. Ama, Kazakistan’ı yakından izleyenler bu gelişmeyi bekliyordu. Orta Asya’da ilk kez iktidarda olan bir lider istifa ediyor. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Saparmurad Niyazov ve Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov iktidarda öldüler. Kırgızistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev 2005’te halk ayaklanması ile iktidardan uzaklaştırılmıştı. Tacikistan’ı 1994’ten beri İmamali Rahman yönetiyor. Nazarbayev’in istifası bölgede bir ilk. Bu nedenle konuyu kısaca irdelemekte yarar var.

 

Önce şuna bakalım. Nursultan Nazarbayev istifa ettiğini açıklamakla elindeki gücü yitirdi mi? Veya bu güçten vazgeçti mi? Hayır. “Millet Başı” ünvanını koruyor. İktidardaki Nur Otan (Vatan Nuru) Partisi’nin başkanı olmaya, Anayasa Konseyi üyesi olmaya devam edecek. Ölünceye dek Kazakistan’ın dış ve güvenlik politikalarını belirleyen Güvenlik Konseyi Başkanı olacak. Kısacası Nazarbayev ülkeyi yönetmeye, özellikle komşu Rusya ve Çin ile ilişkileri belirlemeye devam edecek. Kısacası bir yere gitmiyor. İstifa konuşmasında halka “Sizinle birlikte olmaya devam edeceğim” dedi. İstifasının amacı geçiş sürecini kendisinin yönetmesi ve istediği kişiyi Cumhurbaşkanı yapmasıdır. Sonuçta kendisi 78 yaşında. İktidar değişiminin kendi tercihleri doğrultusunda olmasını istiyor. Durum böyle olsa da Orta Asya’da yeni bir deneyimle karşı karşıyayız. .

 

Nazarbayev’in istifası ile geçici Cumhurbaşkanlığına 65 yaşındaki Kasım Tokayev getirildi. Cumhurbaşkanlığı için seçimler en geç Aralık 2020’de yapılacak. Tabii bu seçimler erkene alınabilir. Tokayev seçimlere kadar lider olacak. Yani Nazarbayev’in esas selefi seçimlerde belirlenecek. Tokayev, Nazarbayev’in çok yakın çalışma arkadaşı. Çeşitli üst düzey görevlerde bulundu. Son görevi Senato Başkanlığıydı. Kazakistan için son derece önemli olan iki komşu ülke Rusya ve Çin ile iyi ilişkileri var. Bu nedenle geçici Cumhurbaşkanı oldu. Tokayev, yeni görevine başlar başlamaz başkent Astana’nın ismini Nursultan olarak değiştirme kararı aldı. Böylece sadakatini sergilemiş oldu. Kişiye tapınmanın devam ettiğini hatırlattı.

 

Tokayev’den boşalan Senato Başkanlığına ise Nazarbayev’in kızı Dariga Nazarbayeva getirildi. Bunun üzerine “Acaba seçimlerde iktidar partisinin adayı Nazarbayev’in kızı mı olacak?” tartışmaları başladı. Bu spekülasyonlar daha önce de vardı. Şimdi güçlendi. Kazakistan gibi ülkelerde yöneticiler kendi ailelerinden insanları önemli görevlere getirir. Nepotizm güçlüdür. Azerbaycan’da Cumhurbaşkanı İlham Aliyev eşini Cumhurbaşkanı Yardımcısı yaptı. Kazakistan’da da Nazarbayev’in kızı niçin Cumhurbaşkanı olmasın? Tabii Nazarbayev’in yakını başka isimlerden de söz ediliyor. İsimler üzerinde spekülasyon yapmaya gerek yok. Sonuçta kararı şimdi istifa eden Nursultan Nazarbayev verecek. Esas seçimi halk değil o yapacak. Orta Asya’da gerçek, demokratik seçimler henüz hayal.

 

Kazakistan dünyanın dokuzuncu en büyük ülkesi. Ama nüfusu sadece 18 milyon civarında. Bu nüfusun aşağı yukarı yüzde 63’ü Kazak, yüzde 23’ü Rus. Rus nüfusun büyük olması Kazakistan’ı Rusya ile ilişkilerinde dikkatli olmaya zorluyor. Kazakistan petrol ve doğal gaz zengini bir ülke. Bu doğal zenginlikten elde edilen gelirle ülkede önemli yatırımlar yapıldı. Önemli kalkınma sağlandı. Bu kalkınmanın sonuçlarından büyük oranda geniş kesimler değil yönetici elitler yararlandı. Tüm bu süreçleri Nazarbayev yönetti. Diğer Orta Asya ülkeleri gibi Kazakistan otoriter bir rejime sahip. İnsan hakları ve özgürlükler açısından durum iç açıcı değil. Yolsuzluk yaygın. Yolsuzluk Endeksi’nde 124. sırada. Doğal kaynaklardan elde edilen gelirle sağlanan ekonomik büyüme son yıllarda hızını kaybetti. Petrol fiyatlarının düşmesi, Rusya ekonomisinin yaşadığı sorunlar Kazakistan ekonomisini olumsuz yönde etkiledi. Ekonomik durumun kötüleşmesi rejime karşı muhalefeti güçlendiriyor. Nazaebayev işte böylesi bir ortamda kendisi hayattayken selefini seçmek ve mirasının kalıcılaşmasını hedefliyor.

 

Nazarbayev istifa etti ama Kazakistan’ın en güçlü kişisi olmaya, ülkenin gidişatını belirlemeye devam edecek. Yerine seçeceği kişi onun ismini anarak ülkeyi yönetecek. Kişiye tapınma kolay kolay ortadan kalkmaz. Arap halkları gibi Orta Asya halkları da daha uzun süre otoriter, tek adam rejimleri altında yaşayacak, demokrasiye ulaşamayacak.    

 
Etiketler: Kazakistan’da, Siyasi, Değişim, (Mi?),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
13 Eylül 2019
Demokrasinin Sonu mu?
233 Okunma.
09 Eylül 2019
Kaftancıoğlu’ndan Çok Korkmuşlar
450 Okunma.
06 Eylül 2019
Brexit Kazanı Fokur Fokur
369 Okunma.
02 Eylül 2019
İngiliz Demokrasisine Darbe
382 Okunma.
30 Ağustos 2019
Afganistan’da Barış Olacak Mı?
394 Okunma.
25 Ağustos 2019
Kritik G7 Zirvesi
435 Okunma.
23 Ağustos 2019
Enerjide Geçiş Dönemi
278 Okunma.
18 Ağustos 2019
Keşmir Krizi Büyüyor
524 Okunma.
16 Ağustos 2019
Protestolar: Hong Kong, Rusya
288 Okunma.
12 Ağustos 2019
AB’nin Zayıf Halkası İtalya
131 Okunma.
09 Ağustos 2019
Su Stresi Artarken
200 Okunma.
05 Ağustos 2019
Çin ve Dünyamız
199 Okunma.
29 Temmuz 2019
Mitsodakis Gelirken
139 Okunma.
25 Temmuz 2019
Boris Johnson Dönemi
71 Okunma.
21 Temmuz 2019
Körfez’de Sular Isınırken
85 Okunma.
19 Temmuz 2019
Dünyada Enerji Durumu
132 Okunma.
15 Temmuz 2019
S-400 Füzeleri Varırken
139 Okunma.
12 Temmuz 2019
Türkiye Niçin Yalnız?
144 Okunma.
07 Temmuz 2019
Yunanistan Sandık Başında
120 Okunma.
04 Temmuz 2019
Aşırı Sıcaklar
100 Okunma.
30 Haziran 2019
G20 Zirvesine Bakış
102 Okunma.
24 Haziran 2019
Dünya Nüfus Beklentisi
155 Okunma.
21 Haziran 2019
Mursi’nin Öldürülmesi
108 Okunma.
17 Haziran 2019
Körfezde Tehlikeli Gerginlik
176 Okunma.
14 Haziran 2019
S-400, F-35 Krizi
152 Okunma.
10 Haziran 2019
Sudan’da Tiananmen
180 Okunma.
07 Haziran 2019
Ortadoğu’yu Şekillendiren Savaş
148 Okunma.
02 Haziran 2019
Tiananmen Meydanı
163 Okunma.
31 Mayıs 2019
“Yüzyılın Şakası”
209 Okunma.
27 Mayıs 2019
Theresa May: Yolun Sonu
219 Okunma.
25 Mayıs 2019
Felakete Doğru mu?
180 Okunma.
20 Mayıs 2019
Müslüman Kardeşler Terörist mi?
266 Okunma.
17 Mayıs 2019
ABD-Çin Ticaret Savaşları
206 Okunma.
12 Mayıs 2019
İran’la Savaş mı?
256 Okunma.
10 Mayıs 2019
Biyolojik Çeşitlilik Tehlikede
221 Okunma.
06 Mayıs 2019
Demokrasinin Performansı
169 Okunma.
02 Mayıs 2019
Silahlanma Yarışları
195 Okunma.
26 Nisan 2019
Sri Lanka Katliamı
233 Okunma.
22 Nisan 2019
Komedyen Devlet Başkanı
261 Okunma.
19 Nisan 2019
Notre Dame Trajedisi
235 Okunma.
15 Nisan 2019
Sudan: Mücadeleye Devam
230 Okunma.
12 Nisan 2019
Dünyanın En İlginç Seçimleri
270 Okunma.
08 Nisan 2019
Netanyahu’nun Kaderi
286 Okunma.
05 Nisan 2019
NATO 70 Yaşında
333 Okunma.
01 Nisan 2019
Theresa May’in Sonu
300 Okunma.
29 Mart 2019
Cezayir, Sudan: Demokratik Değişim Yakın Mı?
287 Okunma.
22 Mart 2019
Katliam ve Seçimler
314 Okunma.
17 Mart 2019
Yeni Zelanda Katliamı
392 Okunma.
14 Mart 2019
İngiltere: Bundan Sonra Ne Olacak?
341 Okunma.
10 Mart 2019
Brexit: Kritik Hafta
395 Okunma.
07 Mart 2019
Macron Ne Diyor?
426 Okunma.
04 Mart 2019
Hindistan Ve Pakistan Ateşle Oynamamalı
392 Okunma.
02 Mart 2019
Ah Brexit, Vah Brexit
379 Okunma.
25 Şubat 2019
Böcekler ve Geleceğimiz
456 Okunma.
22 Şubat 2019
Gitmeyi Bilmeyen Liderler
524 Okunma.
19 Şubat 2019
Münih Güvenlik Konferansı
729 Okunma.
14 Şubat 2019
Enerji Devlerinin Sorumluluğu
261 Okunma.
10 Şubat 2019
Batı Avrupa, Doğu Avrupa
255 Okunma.
08 Şubat 2019
Tsipras’ın Türkiye Ziyareti
250 Okunma.
03 Şubat 2019
İran Devrimi 40 Yaşında
257 Okunma.
31 Ocak 2019
Sudan’da Değişim Olacak Mı?
262 Okunma.
Haber Yazılımı