Basın Emekçileri Sendikası (Basın-Sen), Ceza Yasası’nda yapılması öngörülen değişikliklerin, teknik bir ceza hukuku düzenlemesinin ötesine geçtiğini belirterek, söz konusu tasarının Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve kamuoyunun bilgi edinme hakkına ciddi bir müdahale niteliği taşıdığını savundu.
Yazılı bir açıklama yapan Basın-Sen, tasarıyla getirilen hükümlerin eleştiri, haber ve kamusal tartışmayı cezai yaptırım tehdidi altına soktuğunu, bunun da demokratik toplumun temel unsurlarından biri olan çoğulcu tartışma ortamını zayıflatma riski taşıdığını ileri sürdü.
Sendika, tüm yurttaşları, sivil toplum örgütlerini ve demokratik kamuoyunu sürece karşı duyarlı olmaya ve ifade özgürlüğüne birlikte sahip çıkmaya çağırdı.
“Ceza Hukuku Son Çare Olmalıdır”
Açıklamada, ceza hukukunun bireyi ve toplumu korumayı amaçladığı vurgulanarak, “Ceza normu, en ağır devlet müdahalesi olduğu için zorunluluk, ölçülülük ve son çare ilkeleriyle sınırlı biçimde uygulanmalıdır” denildi.
Basın-Sen, mevcut tasarının ceza hukukunu kamusal eleştiriyi baskılamanın ve siyasal denetimi cezalandırmanın bir aracına dönüştürme tehlikesi taşıdığını savundu.
Tasarıda yer alan birçok düzenlemenin suçta ve cezada kanunilik ilkesinin gerektirdiği açıklık ve belirginlikten uzak, muğlak ve yoruma açık kavramlara dayandığı belirtilerek, bunun keyfi soruşturma ve kovuşturmalar için elverişli bir zemin yaratabileceği ifade edildi.
“Zemmedici Malzeme” Düzenlemesine Sert Eleştiri
Açıklamada, Ceza Yasası’na eklenmesi planlanan “zemmedici malzeme” tanımının özel bir sorun alanı oluşturduğuna dikkat çekildi.
Tasarıda yer alan “bir kişiye ağır suç isnadı”, “genel nefret veya tiksinme yaratma” ya da “toplumsal tepki doğurma” gibi öznel ve muğlak ölçütlerin, hukuki açıdan belirlenebilir nitelikte olmadığı savunuldu.
Modern ceza hukukunda suçun unsurlarının nesnel, somut ve ispatlanabilir olması gerektiği vurgulanan açıklamada, söz konusu düzenlemenin suçun varlığını algıya ve sübjektif yargılara bağladığı ileri sürüldü.
“Gazetecilik Fiilen Cezalandırılabilir Hale Geliyor”
Basın-Sen, araştırmacı gazeteciliğin demokratik sistemin denge ve denetim mekanizmalarından biri olduğuna işaret ederek, yolsuzluk iddiaları, kamu kaynaklarının kötüye kullanımı ve yetki aşımına ilişkin haberlerin doğası gereği kamuoyunda tepki yaratabildiğini hatırlattı.
Tasarıyla getirilen düzenlemelerin, gazeteciliğin bu doğal sonucunu suçun unsuru hâline getirerek basın faaliyetini fiilen cezalandırılabilir bir risk alanına dönüştürdüğü görüşü dile getirildi.
“Yayımlama” Kavramı Aşırı Genişletiliyor
Dijital çağda bilginin dolaşımının yalnızca içeriği üretenlerle sınırlı olmadığına dikkat çekilen açıklamada, tasarının “yayımlama” kavramını aşırı genişlettiği savunuldu.
Sosyal medyada paylaşım, yeniden iletme ve alıntı yapma gibi eylemlerin de yayımlama kapsamında değerlendirilmesinin; yurttaşları, akademisyenleri ve aktivistleri dahi ceza soruşturmasının muhatabı hâline getirebileceği ve bunun ifade özgürlüğü üzerinde ciddi bir caydırıcı etki yaratacağı belirtildi.
“Dezenformasyon ve Korku Yaratma Düzenlemeleri Haber Akışını Baskılar”
Açıklamada, tasarıda yer alan “organize dezenformasyon” ve “halk arasında korku ve endişe yaratma” düzenlemelerinin belirsiz ifadeler içerdiği ve cezai sorumluluğu öznel değerlendirmelere bağladığı savunuldu.
“Yabancı devlet ve yetkililerine yönelik hakaret” düzenlemesinin de basının denetleyici işlevini doğrudan hedef aldığı belirtilerek, sert ve rahatsız edici nitelikteki politik eleştirilerin dahi cezai yaptırım tehdidiyle karşı karşıya kalabileceği ifade edildi.
“Tasarı Geri Çekilmeli”
Basın-Sen, mevcut haliyle tasarının kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, ifade özgürlüğünü daraltan ve basını sürekli ceza tehdidi altında bırakan düzenlemelerin geri çekilmesi çağrısında bulundu.
Sendika, Ceza Yasası değişikliklerinin, ifade özgürlüğü ve kamusal denetimi esas alan bir yaklaşımla yeniden ele alınması gerektiğini kaydetti.
