Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres bir kez daha Kıbrıs’ta olacak.
Her BM ziyareti öncesinde olduğu gibi yine “acaba yeni bir süreç mi başlıyor?” sorusu gündeme getiriliyor. Ancak geçmişte yaşananlara baktığımda, bu kez de farklı bir tablo ortaya çıkacağına inanmakta zorlanıyorum.
Guterres’in görev süresinin bitmesine artık aylar kaldı. 2017 yılında göreve başladığında Kıbrıs konusunda önemli bir diplomatik irade ortaya koymuştu. En kritik eşik ise hiç kuşkusuz Crans-Montana görüşmeleriydi. O masadan sonuç çıkmadı. Aradan geçen yıllar ise tarafları birbirine yaklaştırmak yerine daha da uzaklaştırdı.
Bugün gelinen noktada ne KKTC’nin tezlerinde bir değişiklik var ne de GKRY’nin. BM temsilcileri değişiyor, özel danışmanlar atanıyor, görüşmeler yapılıyor, ortak açıklamalar hazırlanıyor. Fakat iş çözüm üretmeye geldiğinde herkes yine başladığı noktaya dönüyor.
İşte bu nedenle ben, Antonio Guterres’in bu ziyaretini yeni bir dönemin başlangıcından çok, görev süresini tamamlamadan önce Kıbrıs dosyasına son kez dokunma çabası olarak görüyorum. Bana göre bu ziyaret, biraz da bir veda teması niteliği taşıyor.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Rum lider Nikos Hristodulidis arasında yapılacak görüşmelerden de açıkçası büyük bir beklenti içinde değilim. Çünkü bugüne kadar eksik olan şey görüşme sayısı değildi. Eksik olan, tarafların birbirine yaklaşmasını sağlayacak siyasi iradeydi.
Bugün de o iradenin oluştuğunu gösteren güçlü bir işaret göremiyorum.
Dünyanın gündemi artık çok daha farklı başlıklara odaklanmış durumda. Orta Doğu’daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşı, enerji güvenliği, küresel ekonomik sorunlar ve jeopolitik rekabet uluslararası diplomasinin önceliklerini değiştirdi. Kıbrıs meselesi ise ne yazık ki eski ağırlığını büyük ölçüde kaybetmiş görünüyor.
Böyle bir ortamda yapılacak temasların diplomatik nezaket çerçevesinde geçeceğini düşünüyorum. Elbette görüşmek önemlidir. Diyalog kapısının açık kalması her zaman değerlidir. Ancak sadece görüşülmüş olmak, tek başına bir başarı ölçüsü değildir.
Benim beklentim, bu ziyaret sonunda yeni bir müzakere sürecinin ilan edilmesi ya da tarafların pozisyonlarını değiştirecek somut bir adım atılması yönünde değil.
Muhtemelen yine iyi niyet mesajları verilecek, diyaloğun sürdürülmesi gerektiği vurgulanacak ve temaslar olumlu bir atmosferde geçtiği ifade edilecek.
Ancak Kıbrıs sorununun çözümü açısından tabloyu değiştirecek bir gelişme yaşanacağını düşünmüyorum.
Çünkü sorun, bugüne kadar adaya gelen BM Genel Sekreterlerinin sayısı olmadı.
Sorun, tarafların aynı hedefte buluşamaması oldu.
Bu gerçek değişmediği sürece, yapılan her ziyaret diplomatik takvimde yerini alacak, ancak Kıbrıs meselesinin geleceğini değiştirmeye yetmeyecektir.
