2016 yılında çıkan yangında kullanılamaz hale gelen Devlet Laboratuvarı, Türkiye Cumhuriyeti’nin katkılarıyla 10 yıl sonra yeniden hizmete açıldı. Başbakan Ünal Üstel’in hükümetin icraatları arasında gösterdiği 186 milyon TL’lik yatırımın seçim yasaklarına yaklaşık bir hafta kala açılması, yıllardır yaşanan gecikmeyi yeniden gündeme getirdi. Laboratuvarın yangın sırasında 21 milyon 350 bin TL bedelle sigortalı olduğu yönündeki bilgiler ve eski Maliye Bakanı Alişan Şan ile bağlantılı sigorta şirketi hakkındaki tazminat iddiaları ise kamuoyunun yanıt beklediği soruları yeniden gündeme taşıdı.
Ajans Cyprus/ ÖZEL
2016: Devlet Laboratuvarı yandı, geride büyük bir belirsizlik kaldı
2016 yılında Devlet Laboratuvarı’nda meydana gelen yangın, ülkenin halk sağlığı, gıda güvenliği ve çevresel analizler açısından önemli kurumlarından birini kullanılamaz hale getirdi.
Yangının ardından laboratuvar faaliyetlerinin bir bölümü, Türkiye Cumhuriyeti’nin finansmanıyla kurulan Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı’nda sürdürüldü. Hasarlı binada ise yıllarca kimyasal atıklar ve kullanılamayan malzemeler kaldı.
Ancak yangının ardından yalnızca yeni bir bina ihtiyacı ortaya çıkmadı. Devletin uğradığı zararın sigorta kapsamında karşılanıp karşılanmadığı da tartışma konusu oldu.
Döneme ilişkin aktarılan bilgilere göre laboratuvarın demirbaşları 21 milyon 350 bin TL bedelle sigortalanmıştı. Yangının çıkış nedenine ilişkin teknik incelemeler ve hukuki süreçlerde yaşandığı belirtilen belirsizlikler, sigorta tazminatı konusundaki tartışmaların uzamasına yol açtı.
Aradan geçen 10 yılın ardından hâlâ açıklığa kavuşturulması gereken sorular bulunuyor. Sigorta şirketi hangi zararları kabul etti? Devlete ne kadar tazminat ödendi? Ödeme yapılmadıysa bunun hukuki gerekçesi neydi?
Sigorta tartışmalarının merkezindeki şirket: Mapfree, ardından Alfa Sigorta
Devlet Laboratuvarı yangınının ardından gündeme gelen sigorta tartışmalarında, UBP Lefkoşa Milletvekili ve eski Maliye Bakanı Alişan Şan ile bağlantılı olduğu belirtilen Mapfree Sigorta’nın adı öne çıktı.
2020-2023 yılları arasında basına yansıyan haberlerde, şirketin sigortaladığı kamu kuruluşlarında meydana gelen yangınların ardından tıbbi cihazların zarar bedellerinin karşılanmadığı ileri sürüldü. Mapfree’nin daha sonra Alfa Sigorta adını aldığı da aynı yayınlarda aktarıldı.
Bu iddiaların değerlendirilmesinde, şirketin yaptığı ödemeler ile kamu kurumlarının talep ettiği toplam tazminatın birbirinden ayrılması gerekiyor. Nitekim şirketin 2020 yılında basına yansıyan açıklamalarında, hastanede bazı onarım ve boya işlerini üstlendiği belirtilmişti. Tıbbi cihazların zararlarının karşılanıp karşılanmadığı ise tartışmalı kalmıştı.
Kamu kurumlarının sigorta poliçelerinin hangi yöntemlerle düzenlendiği, hasar tespitlerinin nasıl yapıldığı ve devletin uğradığı zararların ne ölçüde karşılandığı soruları önemini koruyor.
2020: İkinci büyük yangın, bu kez hastanede
28 Şubat 2020 tarihinde Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde çıkan yangın, sağlık sisteminde yeni bir krize yol açtı.
Hastanenin ikinci katındaki ameliyathaneler, Kalp Damar Cerrahisi servisi, yoğun bakım ünitesi ve anjiyo bölümü ağır hasar gördü. Yangında iki hasta yaşamını yitirdi.
Yangının ardından zarar gören bölümlerin yeniden hizmete kazandırılması uzun sürdü. Yeni kalp ameliyathanesinde ilk operasyon ancak Eylül 2023’te, yaklaşık üç buçuk yıl sonra gerçekleştirilebildi.
Devlet Laboratuvarı yangınında adı geçen sigorta şirketinin hastanenin de sigortacısı olduğu yönündeki haberler, kamu kurumlarının sigortalanmasına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Hastane yangınının ardından sigorta sözleşmesinin kapsamı ve özellikle yüksek maliyetli tıbbi cihazların zararlarının karşılanıp karşılanmadığı konusunda kamuoyuna yeterli açıklama yapılmadığı ileri sürüldü.
İki büyük yangının ardından ortaya çıkan sigorta tartışmaları, kamu kaynaklarının korunması açısından açıklığa kavuşturulması gereken önemli bir konu olarak gündemde kaldı.
2023: Kamu sigortası ihalesi de tartışma konusu oldu
İki yangının ardından gündeme gelen tazminat iddialarına, 2023 yılında gerçekleştirilen kamu sigortası ihalesiyle ilgili tartışmalar da eklendi.
2025 yılında kamuoyuna yansıyan Ombudsman raporuna göre, dönemin Maliye Bakanı Alişan Şan’ın kardeşi Ömer Şan’ın Alfa Sigorta’da şirket sekreteri olarak görev yapması nedeniyle 2023 yılı Yangın ve Kaza Sigorta Hizmeti ihalesinin bu şirkete verilmesi Kamu İhale Yasası’na aykırı bulundu.
Raporda, söz konusu ihaleye yalnızca Alfa Sigorta’nın teklif verdiği de belirtildi.
Bu tespit, geçmişteki yangınlara ilişkin tazminat iddialarından ayrı bir konu olmakla birlikte, kamu kurumlarının sigortalanmasında çıkar çatışmalarının önlenmesi ve ihale süreçlerinin şeffaf yürütülmesi açısından önem taşıyor.
2023: Türkiye’nin desteğiyle yeniden yapılanma süreci
Devlet Laboratuvarı’nın yeniden hizmete kazandırılması sürecinde Türkiye Cumhuriyeti’nin mali ve teknik katkıları önemli yer tuttu.
Türkiye ile KKTC arasında imzalanan İktisadi ve Mali İşbirliği Anlaşması kapsamında laboratuvarın yeniden yapılandırılması için 30 milyon TL kaynak ayrıldı. Eski binada bulunan yaklaşık 373 ton tehlikeli atığın temizlenmesi de yeniden yapılanma sürecinin önemli aşamalarından biri oldu.
Türkiye Cumhuriyeti’nin sağladığı finansman ve teknik destek, yalnızca yeni laboratuvarın inşasında değil, yangının ardından analiz hizmetlerinin devam ettirilmesinde de önemli rol oynadı.
2026: On yıllık bekleyiş sona erdi
Devlet Laboratuvarı’nın yeni hizmet binası, 30 Eylül 2026 tarihinde Başbakan Ünal Üstel, Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri ve Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek’in katıldığı törenle hizmete açıldı.
Türkiye Cumhuriyeti’nin katkılarıyla hayata geçirilen ve toplam 186 milyon TL’ye mal olan yeni Devlet Laboratuvarı, 2 bin 212 metrekarelik alana sahip. Binada idari bölümlerin yanı sıra her biri kendi teknik altyapısıyla donatılmış altı ayrı laboratuvar bulunuyor.
Başbakan Ünal Üstel, açılışta yaptığı konuşmada hükümetin yarım kalan projeleri tamamlamayı hedeflediğini belirterek yeni laboratuvarı hükümetin icraatları arasında gösterdi.
Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek ise tesisin halk sağlığı, gıda güvenliği, ithalat ve ihracatın yanı sıra kriminal analizlerde de kullanılacağını açıkladı.
Ancak açılışın seçim yasaklarının başlamasına yaklaşık bir hafta kala gerçekleştirilmesi, böylesine önemli bir sağlık yatırımının neden 10 yıl boyunca tamamlanamadığı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Akreditasyon için Türkiye’nin desteği sürecek
Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri, laboratuvarın yangın sonrasında kaybettiği akreditasyonun yeniden kazanılması için Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı’nın (TİKA) destek sağlayacağını açıkladı.
Eylül 2026-Eylül 2027 döneminde yürütülmesi planlanan iki aşamalı eğitim programının ardından Türk Akreditasyon Kurumuna (TÜRKAK) başvurulması hedefleniyor.
Yeni tesisin hizmete açılması önemli bir aşama olmakla birlikte, uluslararası akreditasyon süreci henüz tamamlanmış değil.
Türkiye Cumhuriyeti’nin KKTC’ye sağladığı mali ve teknik katkılar, ülkenin sağlık altyapısının güçlendirilmesinde önemli bir yer tutuyor.
İki yangın, sigorta iddiaları ve yanıt bekleyen sorular
Devlet Laboratuvarı’nın yeniden hizmete açılması, halk sağlığı açısından önemli bir gelişme. Ancak yeni binanın tamamlanmış olması, geçmişte yaşanan gecikmelerin ve sigorta işlemlerine ilişkin tartışmaların açıklığa kavuşturulması ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.
2016 yılında Devlet Laboratuvarı’nda, 2020 yılında ise Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde meydana gelen yangınların ardından kamu kurumlarının uğradığı zararların ne ölçüde karşılandığı, hangi tazminatların ödendiği ve varsa hukuki uyuşmazlıkların nasıl sonuçlandığı açıklanmayı bekliyor.
Alişan Şan ile bağlantılı olduğu bildirilen sigorta şirketinin her iki yangına ilişkin yükümlülüklerinin, yapılan ödemelerin ve varsa reddedilen tazminat taleplerinin belgeleriyle ortaya konulması gerekiyor.
2023 yılındaki kamu sigortası ihalesine ilişkin Ombudsman tespitleri de bu süreçlerin şeffaf biçimde incelenmesinin önemini ortaya koyuyor.
Türkiye Cumhuriyeti’nin katkılarıyla KKTC’ye kazandırılan yeni Devlet Laboratuvarı’nın halk sağlığına uzun yıllar hizmet etmesi bekleniyor. Bu yatırımda emeği ve katkısı bulunan bütün kurumların çalışmalarının görünür kılınması kadar, geçmişte yaşanan gecikmelerin ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin soruların yanıtlanması da önem taşıyor.
