Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerinin normale dönmemesi halinde küresel petrol arzında ciddi düşüş yaşanabileceği uyarısında bulundu. Ajansa göre mart ayında Körfez ülkelerinde günlük yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretiminin geçici olarak durdurulması söz konusu olabilir.
Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyatlar Büyük Ölçüde Azaldı
IEA’nın yayımladığı Petrol Piyasası Raporu’na göre Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle Hürmüz Boğazı üzerinden tanker geçişleri neredeyse durma noktasına geldi. Bu gelişme, küresel petrol arzında ciddi gerilemeye yol açarken Körfez’deki petrol üreticisi ülkelerde üretim kısıntıları ve bazı sahalarda üretimin tamamen durdurulmasına neden oldu.
Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndan 2025 yılında günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü sevk ediliyordu. Ancak savaşın başlamasının ardından sevkiyatların kriz öncesi seviyelerin yüzde 10’undan daha azına gerilediği bildirildi.
Küresel Petrol Arzında 8 Milyon Varillik Düşüş Bekleniyor
IEA raporunda, tanker geçişlerinin kısa sürede normale dönmemesi halinde alternatif ihracat güzergahlarının sınırlı bir çözüm sunabileceği vurgulandı.
Bu senaryoya göre mart ayında küresel petrol arzının günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi bekleniyor. Böylece küresel petrol arzı 2022’nin ilk çeyreğinden bu yana en düşük seviyesine inmiş olacak.
Raporda ayrıca şu değerlendirmeye yer verildi:
“Körfez’den yapılan kesintili sevkiyatların yarattığı kayıplar, Kuzey Amerika üretiminin kış soğuklarının ardından yeniden artması ve Kazakistan ile Rusya’daki arzın şubatta yaşanan aksaklıkların ardından toparlanmasıyla kısmen dengeleniyor. Ancak çatışmalarda herhangi bir hafifleme işareti görülmediği için mart ayı ve sonrası için yüksek belirsizlik devam ediyor.”
Küresel Petrol Arzı Şubatta Artış Gösterdi
IEA verilerine göre küresel petrol arzı şubat ayında günlük 380 bin varil artarak 106 milyon 870 bin varile yükseldi.
Aynı dönemde:
-
OPEC’in ham petrol üretimi günlük 340 bin varil artarak 29 milyon 630 bin varile çıktı.
-
OPEC’in doğal gaz sıvıları üretimi 40 bin varil artışla 5 milyon 750 bin varile yükseldi.
-
Böylece grubun toplam petrol arzı 35 milyon 380 bin varil olarak hesaplandı.
OPEC dışı ülkelerin petrol üretimi ise yaklaşık 10 bin varil artarak 71 milyon 500 bin varil seviyesine ulaştı.
IEA, küresel petrol arzının bu yıl 1 milyon 110 bin varil artarak ortalama 107 milyon 230 bin varile ulaşmasını öngörüyor.
Petrol Talebi Tahmini Aşağı Yönlü Revize Edildi
IEA, 2026 yılına ilişkin küresel petrol talebi artış tahminini 205 bin varil düşürdü.
Yeni tahminlere göre küresel petrol talebi bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 644 bin varil artarak 104 milyon 766 bin varile ulaşacak.
Ajans bir önceki raporunda talep artışını 849 bin varil olarak öngörmüştü.
Talep tahminindeki düşüşte ABD-İsrail ve İran arasında yaşanan savaşın etkili olduğu belirtilirken, özellikle Orta Doğu’daki uçuş iptalleri ve LPG arzındaki aksaklıkların petrol talebini etkilediği vurgulandı.
Raporda ayrıca şu uyarı yapıldı:
“Artan petrol fiyatları ve küresel ekonomiye ilişkin belirsiz görünüm, petrol talebi tahminleri üzerinde ek riskler oluşturuyor.”
OECD Dışı Ülkelerde Talep Artacak
IEA tahminlerine göre:
-
OECD dışı ülkelerde petrol talebi bu yıl 684 bin varil artarak 58 milyon 924 bin varile ulaşacak.
-
OECD ülkelerinde ise petrol talebinin 40 bin varil düşerek 45 milyon 843 bin varil seviyesine gerilemesi bekleniyor.
