Ortadoğu’da ABD-İsrail ile İran arasında tırmanan savaşın ekonomik etkileri küresel ölçekte hissedilmeye başladı. Uzmanlar, özellikle Avrupa başta olmak üzere dünya genelinde enflasyonun yeni bir dalgayla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.
KHA-Ajans Cyprus Dış Haberler Sorumlusu ve Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Uluslararası Koordinatörü Emre Diner’in yaptığı değerlendirmeye göre, savaşın enflasyon üzerindeki etkisi üç temel kanal üzerinden gerçekleşiyor.
İlk olarak enerji fiyatlarındaki artışın doğrudan tüketici fiyatlarına yansıması bekleniyor. İkinci olarak, şirketlerin artan maliyetlerini ürün fiyatlarına yansıtmasıyla çekirdek enflasyonun yükselmesi öngörülüyor. Üçüncü olarak ise savaşın ne zaman sona ereceğinin belirsiz olması, enflasyon beklentilerini ve ücret taleplerini artırarak fiyat artışlarını kalıcı hale getirebilir.
Pandemi Senaryosu Yeniden Gündemde
Uzmanlar, benzer bir sürecin COVID-19 Pandemisi döneminde yaşandığını hatırlatıyor. Tedarik zincirlerinin kırılması, üretimin durması ve küresel ekonominin yavaşlaması gibi etkilerin yeniden gündeme gelebileceği belirtiliyor. Artan enerji maliyetleri nedeniyle Avrupa’da yeniden evden çalışma modeline dönüş ihtimali de konuşuluyor.
Hürmüz Boğazı Etkisi: Petrol Arzı Sert Düştü
Savaşın en kritik etkilerinden biri ise Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanıyor. İran’ın boğazı kapatmasıyla Körfez ülkelerinden petrol ihracatının yüzde 60’tan fazla azaldığı ifade ediliyor.
TESPAM’ın analizine göre, savaşın üçüncü haftasında bölgedeki petrol ihracatı günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi. Bu durum modern tarihin en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Günlük Kayıp 2.3 Milyar Dolar
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak gibi Körfez ülkelerinin enerji krizinden kaynaklı günlük toplam kaybının yaklaşık 2.3 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Havacılık ve Turizm Darbe Aldı
Savaş sadece enerji sektörünü değil, havacılık ve turizm sektörlerini de derinden etkiledi. Son verilere göre büyük havayolu şirketlerinin piyasa değerlerinde savaşın ilk 20 gününde toplam 50 milyar dolarlık kayıp yaşandı.
“Fosil Yakıtlardan Vazgeçmek Artık Bir Zorunluluk”
Diner, mevcut krizin aynı zamanda önemli bir ders verdiğini belirterek, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması gerektiğini vurguladı. Yenilenebilir enerjiye geçişin sadece çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir zorunluluk haline geldiğini ifade etti.
Elektrikli araçlar ve alternatif ısıtma sistemleri gibi çözümlerin enerji bağımsızlığını artırabileceğini belirten Diner, aksi takdirde küresel krizlerin bedelinin tüm dünya tarafından ödenmeye devam edeceğini söyledi.
