DOĞU AKDENİZ DOĞALGAZI
Date Added: 11 Ocak 2021, 21:49

Son 5 yılda, küresel ve bölgesel piyaslarda doğalgaz fiyatlarında sert düşüşlerin görülmesinden sonra, derin deniz diplerinden çıkan doğalgazın ulusal ve küresel piyasalara erişiminin zorlaştığına dikkat çekilmiştir. Bunun nedeni, dünyanın en büyük doğalgaz üreticisi ve rezerv zengini Rusya’dan gerçekleşen doğalgaz ticaretinin diğer ülkelere göre çok daha ucuz olmasıdır. Rus gazının Doğu Akdeniz doğalgazına, ve diğer bölgesel gaz üreticisi ülkelere göre, çok daha düşük fiyatlarla Avrupa pazarına ulaşılabileceğine kimsenin şüphesi olmasın. Hele hele de Sibirya’dan Avrupa’ya uzanan Northern Lights, Yamal Europe, Brotherhood gibi 3 ana koridor yanında, yakın geçmişte inşaatı tamamlanan Southern Corridor (Türk Akımı) ve North Stream (Kuzey Akım-2) ana iletim hatları da devredeyken, Rusya’nın doğalgaz ticaretine neşter vuracak babayiğit yakın zamanda zor bulunur.

***

Mısır münhasır ekonomik bölgesinde, Zohr yatağında tespit edilen büyük miktardaki doğalgaz rezervinden sonra, sadece Kıbrıs doğalgazı değil, aynı zamanda İsrail doğalgaz rezervlerinin de şu an için mukayeseli avantajını kaybettiğini bilmemizde yarar vardır. Bu gelişmelerden sonra şu an için Mısır’ın sahip olduğu LNG terminalleri sayesinde (Idku ve Demiatta) enerji oyununda önemli bir misyon üstlendiğini, fakat Doğu Akdeniz Enerji denkleminde Kıbrıs’ın ve İsrail’in şimdilik denklem dışında kalması sağlanmıştır.  İddialara göre, Zohr doğalgaz leğeni, sadece buzdağının görünen yüzüdür. Doğu Akdeniz’de 13 ayrı bölgede doğalgaz üretimi yapılması için çalışmalar yapıldığını, ancak bu çalışmaların şimdiki fiyatlara göre pek ekonomik görülmediğini ifade etmemde yarar vardır. Yavuz sondaj gemimizin Selçuklu-1 kuyusunda 20 Ocak 2020 tarihinde başlattığı ve henüz sonucunu duyurmadığı kuyuda önemli miktarda doğal gaz bulunduğu gelen bilgiler arasında. Aynı çanaktan beslenen bir başka kuyu Calypso (Kalipso) ve Glaucus (Glafkos) kuyularında gaz bulunduğu, ancak teyit sondajları yapıldıktan sonra kuyuların kesinleşmiş kaynak rezervleri açıklanmamıştır. Şüphem, bu kuyuların kuru kuyular olma olasılığının yüksek olmasıdır.

***

Türkiye’nin Azerbaycan ile ortaklaşa çalıştırdığı TANAP boru hattının dışında, Rusya’nınTürk Akımı devreye girmiş ve Avrupa’ya doğalgaz sevkiyatı devam etmektedir. Rus doğalgazı’nın bugünkü fiyatlara göre 4 Doların altında satılabileceği dikkate alınırsa, Doğu Akdeniz Doğalgazı’nın aynı piyasalara en düşük  6 – 6.5 dolar’dan satılabileceğine söz edilmeltedir. Oysa, Doğu Akdeniz çanağındaki doğalgazın bölgesel piyasaların iç talebinde tüketilmesi daha rasyonel bir karar olacaktır.

***

Türkiye’nin İran’dan çok daha ucuza doğalgaz ithal edebileceği gibi, 2021’nin başından itibaren Kuzey Irak’tan da çok daha ucuza doğalgaz ithal etme olasılığını kimsenin gözardı etmemesi gerekmektedir. Yakın bir gelecekte, Anavatan Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında doğalgaz enterkonnekte boru hatları da döşeneceğinden, Selçuklu-1 kuyusundan ve diğer komşu parsellerden Kıbrıs’ın Kuzeyine, oradan da Türkiye’ye doğalgaz sevkiyatının başlayacağından kimsenin şüphesi olmasın. Libya-Türkiye arasında yapılan deniz yetki alanı sınırlandırma anlaşmasının da bölge coğrafyasında Türk doğalgaz ticaretine büyük avantajlar sağlayacağını da belirtmemde yarar vardır.  Tüm bunları bir araya getirdiğimizde, çok yüksek sermaye yatırımı gerektiren pahalı altyapı yatırımlarına Avrupa Birliği’nin destek vermeyeceğini, ancak Avrupa Birliği’nin enerji arz güvenliğine özel önem verdiğini, Avrupa’nın ileri dönem çıkarları gözetilerek Doğu Akdeniz enerji çanağındaki yeni kaynalklardan elde edilecek doğalgaz rezervlerinin değerlendirilmesinde istekli olduğunu bilmemiz ve Kıbrıs müzakerelerinde ise uzun dönemli stratejik çıkarlarımızı gözeterek davranmamız gerekmektedir..

***

Kıbrıs’ta kalıcı bir anlaşma olması halinde, Kıbrıslı Rumlar’ın yanında, Kıbrıslı Türkler’in de bölgesel gaz ticaretindeki gelirlerden pay alacağı, Rum tarafı ile Türkiye’nin ticari ve diplomatik ilişkileri normalleşecek ve mevcut rezervler Doğu Akdeniz ağına dahil edilerek önce Türkiye’ye, oradan da Avrupa Birliği pazarına ulaşabilecektir. Anlaşma olmaz ise, Kıbrıslı Rumlar’ın Afrodit yatağındaki doğalgaz rezervleri uzun bir süre daha yerinde kalacaktır. Akdeniz coğrafyasına yakın komşularla işbirlikleri geliştirmek ve ortak ağa dahil olmak, hem İsrail’in hem de Güney Kıbrıs Yönetiminin çıkarına olacaktır. Aksi halde her ikisi de, bence uzun bir dönem denklem dışında kalabilecektir.


Ajans Cyprus