Home Prof. Dr. Vedat Yorucu Güney Kıbrıs Ekonomisi Entübe Oldu

Güney Kıbrıs Ekonomisi Entübe Oldu

by admin

Güney Kıbrıs ekonomisi, Covid 19 nedeniyle öyle bir kötüleşti ki, deyim yerindeyse perişan durumdadır. 2020’nin tamamı ve 2021 yılı üç aylık istatistiki veriler yavaş yavaş gelmeye başlamıştır. Rum İstatistik Ofisi’nin resmi istatistik verilerine göre, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ekonomisinin yoğun bakımda olduğunu, durumunun henüz iyileşmediğini, hatta ekonomilerinin entübe olduğunu belirtmekte yarar vardır. Şimdi iktisadi göstergelere bakalım:

*****

Sabit fiyatlara göre Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)’daki küçülme, 2020 yılında yüzde -4.5 olarak gerçekleşmiştir. 2019 yılında da GKRY’nde ekonomik gelişme ilk çeyrekte yüzde +3.6, ikinci çeyrekte yüzde +3.0, üçüncü çeyrekte yüzde +3.4, son çeyrekte ise yüzde +2.4 olarak gerçekleşmişti. 2020 yılında ise, pandeminin ekonomide kapanmalara yol açması nedeniyle GKRY ekonomisi ilk çeyrekte 2019’un aynı dönemine göre yüzde -12.6 oranında küçülerek ilk bunalımı yaşadı ve GSYİH performansı 3 ayda -0.5 olarak kaydedildi. 2020’nin ikinci çeyreğinde ise, 2019’un aynı dönemine göre küçülme yüzde  -13.1 olarak gerçekleşerek GSYİH istatistiki kayıtlara yüzde -4.7 olarak geçti. Devamında, üçüncü çeyrekte yüzde +8.9’luk bir artış trendine girerek küçülme bir önceki döneme göre yüzde -4.5 olarak kaydedildi. Son çeyrekte ise yüzde +1.4 olarak gerçekleşmiştir. Herşey yolunda giderken, birden bire ekonomi tepetakla başaşağı gitmiştir. Ekonominin neredeyse tüm muslukları kurumuş, son iki yılda ekonomik büyüme yerini daralmaya bırakmıştır.

*****

İstihdam verilerine göz attığımızda, GKRY ekonomisinde maalesef iç açıcı bir durumla karşılaşmıyoruz. Güney Kıbrıs’ta, 2020’nin beşinci ayı sonunda işsizlik oranı yüzde 6 seviyelerindeydi. Aynı yılın dokuncu ayı sonunda ise işsizlik oranı yüzde 10’u aşmıştır. 2021’in ilk 3 ayında da işssizlik oranı öylesine yüksek oranda seyretmekteydi ki, maalesef yerli işgücü yanında, yabancı uyruklu çalışanları da olumsuz etkilemiştir. Güney Kıbrıs’ta bulunan birçok yabancı uyruklu çalışan, Ada’yı yavaş yavaş terk etmek zorunda kalmıştır.

*****

Dış ticarette de durum maalesef pek iç açıcı değildir. Ocak 2019 yılında dış ticaret açığı 5 milyar 603 milyon Euro iken, 2020 yılında 4 milyar 762 milyon Euro’ya gerilemiştir. 2019 yılında toplam ithalat 8 milyan 200 milyon Euro iken, pandeminin ortaya çıkmasıyle beraber bu rakam 2020’de 7 milyar 503 milyon Euro’ya gerilemiştir. 2019 yılında ise toplam ihracat 3 milyar 136 milyon Euro idi. Bu rakam 2020 yılında 2 milyar 741 milyon Euro’ya gerilemiştir.  Cari açığın gerilemesi olumlu olmakla beraber, bunun nedeninin Güney Kıbrıs halkının alım gücündeki erimeden kaynaklandığını vurgulamakta yarar görürüm.  Ada’ya yabancı sermaye girişi pek olmadığından, cari işlemler dengesinde de büyük sıkıntılar yaşanmaktadır. Küresel ekonomilerde küçülme, aşılamanın yavaş ilerlemesi, turist gönderen ülkelerden GKRY’ne turistin gelmeyiş, deyim yerindeyse Rum ekonomisini perişan etmiştir. 2021’in ilk üç ayı sonu itibarıyle ithalat bir yıl öncesi aynı döneme göre yüzde -1.9 azalarak 752.7 milyon Euro’dan 738.4 milyon Euro’ya düşmüştür. İhracat rakamlarında ise ilk iki ayda çok da ekonomiye tesir edecek bir gelişme olmamıştır. 2020’nin ilk iki ayında gerçekleşen ihracat 90.3 milyon Euro iken, bu rakam 2021’in aynı döneminde 110.6 milyon Euro olarak gerçekleşmiştir. Hangi rakama bakarsak bakalım, Rum ekonomisinde elle tutulur bir gelişme göremiyorum.

*****

Biz KKTC’de de ekonomik faaliyetler çok kötüdür. Ama küçük bir fark var. KKTC’nin yanında Türkiye Cumhuriyeti’nin mali desteği vardır. Anavatan Türkiye yardımları olmasa, TL yerine Euro veya Dolar kullanıyor olmuş olsaydık, çok merak ederim sonumuz ne olurdu diye? Dua edelim ki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın emisyon yaptığı TL’yi kullandığımız için likidite sıkıntısına hiç düşmedik, düşürülmedik. Aksi olsaydı, tanınmamış KKTC ekonomisi kredi bulamaz, memleket yabancı sermayeye satılırdı. Değerini bilelim.

Related Articles

Ajans Cyprus