Yakın Doğu Üniversitesi Deprem ve Zemin Araştırma ve Değerlendirme Merkezi Başkanı Prof. Dr. Cavit Atalar, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin yıl dönümünde Kıbrıs’ın güncel deprem riskine dikkat çekerek, adanın deprem gerçeğiyle yüzleşmesi gerektiğini vurguladı.
6 Şubat depremlerinin on binlerce insanın yaşamını yitirdiği, sınırları aşan büyük bir felaket olarak hafızalara kazındığını belirten Atalar, bu yıkımın KKTC için de ortak bir yas haline geldiğini söyledi. Depremlerde Şampiyon Melekler ile birlikte 49 Kıbrıslı Türk’ün hayatını kaybettiğini hatırlatan Atalar, acının coğrafya tanımadığını ifade etti.
6 Şubat Depremleri Kıbrıs’ta da Şiddetli Hissedildi
KKTC Cumhurbaşkanlığı Deprem Komitesi Başkanı ve İki Bölgel i Deprem Komitesi Üyesi olan Prof. Dr. Cavit Atalar, 6 Şubat depremlerinin Kıbrıs’ta bazı bölgelerde güçlü şekilde hissedildiğini, Lefkoşa’da bir duvarın yıkıldığını anımsattı. Bu durumun, Kıbrıs’taki deprem riskinin yalnızca teorik bir ihtimal olmadığını açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
Kıbrıs Aktif Fay Sistemlerinin Etki Alanında
Kıbrıs’ın büyük depremlerle nadiren gündeme gelmesine rağmen, çevresindeki aktif fay sistemleri nedeniyle sürekli sismik hareketlilik içinde olduğunu ifade eden Atalar, adanın Anadolu, Afrika ve Arap levhalarının etkileşim alanında yer aldığını söyledi. Bu jeodinamik yapının, yıkıcı depremlerin uzun aralıklarla meydana gelmesine rağmen riskin hiçbir zaman ortadan kalkmadığını gösterdiğini vurguladı.
“Deprem Ne Zaman Olacak?” Yanlış Bir Soru
Toplumda en sık yöneltilen sorunun “Deprem ne zaman olacak?” olduğunu belirten Prof. Dr. Atalar, bu yaklaşımın bilimsel olarak hatalı olduğunu dile getirdi. Kıbrıs’ta her gün depremler meydana geldiğini, yılda ortalama 500–600 sarsıntının kaydedildiğini, bazı yıllarda bu sayının binin üzerine çıktığını söyledi. 6 Şubat depremlerinin ardından Kıbrıs çevresinde kaydedilen yüksek sayıdaki depremin, bölgesel fay etkileşimlerinin dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koyduğunu ifade etti.
Deprem Değil, Dayanıksız Yapılar Öldürüyor
Depremlerin yıkıcı etkisinin yalnızca büyüklükle sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Cavit Atalar, yapı kalitesinin belirleyici unsur olduğunu söyledi. Aynı büyüklükteki depremlerin farklı bölgelerde çok farklı sonuçlar doğurabildiğini belirten Atalar, mühendislik hizmeti almamış yapılar, eski bina stoku ve zemin özellikleri dikkate alınmadan yapılan yapılaşmanın ciddi risk oluşturduğunu kaydetti.
Bilimsel Yaklaşımla Risk Azaltılabilir
Depremin önlenemeyeceğini ancak etkilerinin azaltılabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Atalar, deprem dirençli yapıların hayati önem taşıdığını söyledi. Yapı denetimi, zemin etütleri ve kentsel dönüşümün bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ifade eden Atalar, kurumlar ve toplumun ortak hareket etmesi halinde Kıbrıs’ta deprem riskinin ve olası can kayıplarının önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtti.
Tarihsel Depremler Uyarıyor
Kıbrıs’ın deprem geçmişinin yaklaşık 8 bin yıl öncesine dayandığını ifade eden Prof. Dr. Cavit Atalar, tarih boyunca Enkomi, Kitium, Salamis, Baf ve Kurion gibi önemli yerleşimlerin yıkıcı depremler yaşadığını hatırlattı. Aletsel olarak kaydedilen ilk depremin 1894 yılında meydana geldiğini belirten Atalar, tarihsel ve bilimsel kayıtların Kıbrıs’ın aktif bir deprem kuşağında yer aldığını açıkça ortaya koyduğunu söyledi.
Yakın tarihte en fazla can ve mal kaybına yol açan depremlerden birinin 10 Eylül 1953’te meydana gelen çifte deprem olduğunu belirten Atalar, bu felakette 40 kişinin hayatını kaybettiğini, 100 kişinin yaralandığını ve özellikle Baf bölgesinin büyük zarar gördüğünü aktardı. Aletsel ölçümlere göre Kıbrıs’ta kaydedilen en büyük depremin ise 9 Ekim 1996’da 6.8 büyüklüğünde, ikinci en büyük depremin de 11 Ocak 2022’de denizde meydana geldiğini sözlerine ekledi.
