Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (KTMMOB) bağlı Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO), Fiber Optik Protokolü’nün ülkenin dijital geleceğini doğrudan etkileyecek stratejik bir altyapı projesi olduğunu belirterek, onay sürecinden önce metne devlet lehine teknik ve hukuki güvenceler eklenmesi çağrısında bulundu.
BMO Genel Sekreteri Esat Gürhan, yaptığı yazılı açıklamada, konunun yalnızca teknik bir yatırım olmadığını; ekonomik bağımsızlık, veri güvenliği, rekabet ortamı ve vatandaş hakları açısından da kritik bir kamu meselesi olduğunu vurguladı.
“Meclis Sadece Onay Veren Konumda Bırakılıyor”
Gürhan, protokol metninde teknik şartların büyük bölümünün kapalı bırakıldığını ve Meclis’in yalnızca “onay veren” konumda kaldığını savundu. Bu durumun demokratik denetimi zayıflattığını ifade eden Gürhan, geri dönüşü zor sonuçlar doğabileceği uyarısında bulundu.
Bağımsız raporlara atıf yapan Gürhan, altyapının mülkiyetinin açık biçimde tanımlanmadığını, diğer operatörlerin eşit erişimini garanti altına alan bir erişim modelinin bulunmadığını ve veri güvenliğine ilişkin bağlayıcı hükümlerin yer almadığını ileri sürdü.
“Risk Seviyesi Yüksek”
Eksikliklerin giderilmemesi halinde tekelleşme, vatandaş verilerinin ülke dışına çıkması, rekabet ortamının zayıflaması ve yerli mühendislik kapasitesi gelişmeden dışa bağımlılığın artması gibi sonuçların ortaya çıkabileceğini savunan Gürhan, tekelleşme, veri güvenliği riski ve teknik bağımlılık alanlarında risk seviyesini “yüksek” olarak değerlendirdi.
Gürhan, 25 yıl yap-işlet-devret modeli kapsamında kamu mülkiyeti talebinin karşılanmadığını; kablosuz düzenleme ve veri merkezi başlıklarında paydaş taleplerinin tam olarak yer almadığını, bazı maddelerin ise “kısmen” karşılandığını kaydetti.
“Bağlayıcı Hüküm Haline Getirilmeli”
Açıklamada, İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği’nin yatırımcıya tarifeleri belirleme konusunda geniş yetki verilmesinin piyasa dengesini bozabileceği yönündeki uyarısına da yer verildi. Kıbrıs Türk Kamu, Ulaştırma, Haberleşme, Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası’nın ise teknik kararların tek taraflı alınmasını önlemek amacıyla Telekomünikasyon Dairesi ile ortak karar mekanizması kurulmasını önerdiği aktarıldı.
KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı’nın bazı başlıklarda “prensip uzlaşısı” sağlandığı yönündeki açıklamasına da değinen Gürhan, bu konuların önemli bir bölümünün henüz ek protokol metnine bağlayıcı hüküm olarak işlenmediğini ve taraflar arasında genel bir mutabakat metninin imzalanmadığını ifade etti.
BMO’nun Önerileri
Gürhan, başlıca gerekli düzenlemeleri şöyle sıraladı:
-
Fiber omurganın kamu mülkiyetinde olması
-
Açık erişim modelinin zorunlu hale getirilmesi
-
Ada içi veri trafiğinin ada içinde kalması
-
Veri egemenliği maddesinin eklenmesi
-
Yerel mühendis istihdam şartının getirilmesi
-
Hizmet kalite standartlarının açık biçimde belirlenmesi
Gürhan, “Bu güvenceler olmadan verilecek onay, gelecekte geri dönülmesi zor sonuçlar doğurabilir” ifadelerini kullandı.
