Yazı Detayı
25 Mart 2019 - Pazartesi 07:47 Bu yazı 442 kez okundu
 
Kazakistan’da Siyasi Değişim (Mi?)
Dr.İsmail Kemal
ismailkemal65@gmail.com
 
 

Otuz yıldır Kazakistan’ı yöneten Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 19 Mart’ta görevinden istifa ettiğini açıkladı. Bu kararı sürpriz olarak karşılayanlar oldu. Dünya basınında flaş haber olarak verildi. Ama, Kazakistan’ı yakından izleyenler bu gelişmeyi bekliyordu. Orta Asya’da ilk kez iktidarda olan bir lider istifa ediyor. Türkmenistan Cumhurbaşkanı Saparmurad Niyazov ve Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov iktidarda öldüler. Kırgızistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev 2005’te halk ayaklanması ile iktidardan uzaklaştırılmıştı. Tacikistan’ı 1994’ten beri İmamali Rahman yönetiyor. Nazarbayev’in istifası bölgede bir ilk. Bu nedenle konuyu kısaca irdelemekte yarar var.

 

Önce şuna bakalım. Nursultan Nazarbayev istifa ettiğini açıklamakla elindeki gücü yitirdi mi? Veya bu güçten vazgeçti mi? Hayır. “Millet Başı” ünvanını koruyor. İktidardaki Nur Otan (Vatan Nuru) Partisi’nin başkanı olmaya, Anayasa Konseyi üyesi olmaya devam edecek. Ölünceye dek Kazakistan’ın dış ve güvenlik politikalarını belirleyen Güvenlik Konseyi Başkanı olacak. Kısacası Nazarbayev ülkeyi yönetmeye, özellikle komşu Rusya ve Çin ile ilişkileri belirlemeye devam edecek. Kısacası bir yere gitmiyor. İstifa konuşmasında halka “Sizinle birlikte olmaya devam edeceğim” dedi. İstifasının amacı geçiş sürecini kendisinin yönetmesi ve istediği kişiyi Cumhurbaşkanı yapmasıdır. Sonuçta kendisi 78 yaşında. İktidar değişiminin kendi tercihleri doğrultusunda olmasını istiyor. Durum böyle olsa da Orta Asya’da yeni bir deneyimle karşı karşıyayız. .

 

Nazarbayev’in istifası ile geçici Cumhurbaşkanlığına 65 yaşındaki Kasım Tokayev getirildi. Cumhurbaşkanlığı için seçimler en geç Aralık 2020’de yapılacak. Tabii bu seçimler erkene alınabilir. Tokayev seçimlere kadar lider olacak. Yani Nazarbayev’in esas selefi seçimlerde belirlenecek. Tokayev, Nazarbayev’in çok yakın çalışma arkadaşı. Çeşitli üst düzey görevlerde bulundu. Son görevi Senato Başkanlığıydı. Kazakistan için son derece önemli olan iki komşu ülke Rusya ve Çin ile iyi ilişkileri var. Bu nedenle geçici Cumhurbaşkanı oldu. Tokayev, yeni görevine başlar başlamaz başkent Astana’nın ismini Nursultan olarak değiştirme kararı aldı. Böylece sadakatini sergilemiş oldu. Kişiye tapınmanın devam ettiğini hatırlattı.

 

Tokayev’den boşalan Senato Başkanlığına ise Nazarbayev’in kızı Dariga Nazarbayeva getirildi. Bunun üzerine “Acaba seçimlerde iktidar partisinin adayı Nazarbayev’in kızı mı olacak?” tartışmaları başladı. Bu spekülasyonlar daha önce de vardı. Şimdi güçlendi. Kazakistan gibi ülkelerde yöneticiler kendi ailelerinden insanları önemli görevlere getirir. Nepotizm güçlüdür. Azerbaycan’da Cumhurbaşkanı İlham Aliyev eşini Cumhurbaşkanı Yardımcısı yaptı. Kazakistan’da da Nazarbayev’in kızı niçin Cumhurbaşkanı olmasın? Tabii Nazarbayev’in yakını başka isimlerden de söz ediliyor. İsimler üzerinde spekülasyon yapmaya gerek yok. Sonuçta kararı şimdi istifa eden Nursultan Nazarbayev verecek. Esas seçimi halk değil o yapacak. Orta Asya’da gerçek, demokratik seçimler henüz hayal.

 

Kazakistan dünyanın dokuzuncu en büyük ülkesi. Ama nüfusu sadece 18 milyon civarında. Bu nüfusun aşağı yukarı yüzde 63’ü Kazak, yüzde 23’ü Rus. Rus nüfusun büyük olması Kazakistan’ı Rusya ile ilişkilerinde dikkatli olmaya zorluyor. Kazakistan petrol ve doğal gaz zengini bir ülke. Bu doğal zenginlikten elde edilen gelirle ülkede önemli yatırımlar yapıldı. Önemli kalkınma sağlandı. Bu kalkınmanın sonuçlarından büyük oranda geniş kesimler değil yönetici elitler yararlandı. Tüm bu süreçleri Nazarbayev yönetti. Diğer Orta Asya ülkeleri gibi Kazakistan otoriter bir rejime sahip. İnsan hakları ve özgürlükler açısından durum iç açıcı değil. Yolsuzluk yaygın. Yolsuzluk Endeksi’nde 124. sırada. Doğal kaynaklardan elde edilen gelirle sağlanan ekonomik büyüme son yıllarda hızını kaybetti. Petrol fiyatlarının düşmesi, Rusya ekonomisinin yaşadığı sorunlar Kazakistan ekonomisini olumsuz yönde etkiledi. Ekonomik durumun kötüleşmesi rejime karşı muhalefeti güçlendiriyor. Nazaebayev işte böylesi bir ortamda kendisi hayattayken selefini seçmek ve mirasının kalıcılaşmasını hedefliyor.

 

Nazarbayev istifa etti ama Kazakistan’ın en güçlü kişisi olmaya, ülkenin gidişatını belirlemeye devam edecek. Yerine seçeceği kişi onun ismini anarak ülkeyi yönetecek. Kişiye tapınma kolay kolay ortadan kalkmaz. Arap halkları gibi Orta Asya halkları da daha uzun süre otoriter, tek adam rejimleri altında yaşayacak, demokrasiye ulaşamayacak.    

 
Etiketler: Kazakistan’da, Siyasi, Değişim, (Mi?),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Ocak 2020
Sonuna kadar Putin
134 Okunma.
16 Ocak 2020
Yükselen yıldız Putin
245 Okunma.
12 Ocak 2020
Dünya Ekonomik Forumu 50. toplantısı
284 Okunma.
10 Ocak 2020
Süleymani’den sonra
117 Okunma.
05 Ocak 2020
Ortadoğu’da deprem
188 Okunma.
02 Ocak 2020
2020’ye Girerken
183 Okunma.
30 Aralık 2019
İdlib Trajedisi
201 Okunma.
27 Aralık 2019
Libya Çıkmazı
261 Okunma.
22 Aralık 2019
Libya'nın Geleceği
637 Okunma.
13 Aralık 2019
İngiltere Kaderini Oyluyor
457 Okunma.
09 Aralık 2019
Cezayir nereye?
287 Okunma.
02 Aralık 2019
Kritik NATO zirvesi
476 Okunma.
29 Kasım 2019
BM: Felakete doğru gidiyoruz
237 Okunma.
21 Kasım 2019
İran da hareketlendi
216 Okunma.
18 Kasım 2019
Enerji Perspektifleri
231 Okunma.
14 Kasım 2019
Erdoğan Washigton’da
290 Okunma.
11 Kasım 2019
Berlin Duvarı
300 Okunma.
08 Kasım 2019
Bilim İnsanları Uyarıyor
500 Okunma.
04 Kasım 2019
30 Yıl Sonra Doğu Avrupa
473 Okunma.
01 Kasım 2019
Şili’de Halk Ayaklanması
321 Okunma.
28 Ekim 2019
2019 Küresel Servet Raporu
546 Okunma.
24 Ekim 2019
Lübnan Ayakta
325 Okunma.
21 Ekim 2019
Brexit Bilmecesi
331 Okunma.
17 Ekim 2019
Putin Suudi Arabistan’da
269 Okunma.
14 Ekim 2019
Dünyada Rekabetin Durumu
214 Okunma.
10 Ekim 2019
Irak’ta Protestolar
288 Okunma.
07 Ekim 2019
Yaşanamaz Dünya
301 Okunma.
05 Ekim 2019
Çin Halk Cumhuriyeti 70 yaşında
242 Okunma.
30 Eylül 2019
Trump Azledilecek mi?
170 Okunma.
26 Eylül 2019
Mısır Hareketlenirken
215 Okunma.
23 Eylül 2019
İklim Değişikliği: Milyonlar Sokaklarda
207 Okunma.
20 Eylül 2019
Suudi Arabistan Krizi
407 Okunma.
16 Eylül 2019
Netanyahu’nun Kaderi
520 Okunma.
13 Eylül 2019
Demokrasinin Sonu mu?
434 Okunma.
09 Eylül 2019
Kaftancıoğlu’ndan Çok Korkmuşlar
764 Okunma.
06 Eylül 2019
Brexit Kazanı Fokur Fokur
548 Okunma.
02 Eylül 2019
İngiliz Demokrasisine Darbe
527 Okunma.
30 Ağustos 2019
Afganistan’da Barış Olacak Mı?
548 Okunma.
25 Ağustos 2019
Kritik G7 Zirvesi
587 Okunma.
23 Ağustos 2019
Enerjide Geçiş Dönemi
423 Okunma.
18 Ağustos 2019
Keşmir Krizi Büyüyor
678 Okunma.
16 Ağustos 2019
Protestolar: Hong Kong, Rusya
449 Okunma.
12 Ağustos 2019
AB’nin Zayıf Halkası İtalya
309 Okunma.
09 Ağustos 2019
Su Stresi Artarken
351 Okunma.
05 Ağustos 2019
Çin ve Dünyamız
345 Okunma.
29 Temmuz 2019
Mitsodakis Gelirken
311 Okunma.
25 Temmuz 2019
Boris Johnson Dönemi
221 Okunma.
21 Temmuz 2019
Körfez’de Sular Isınırken
249 Okunma.
19 Temmuz 2019
Dünyada Enerji Durumu
280 Okunma.
15 Temmuz 2019
S-400 Füzeleri Varırken
281 Okunma.
12 Temmuz 2019
Türkiye Niçin Yalnız?
312 Okunma.
07 Temmuz 2019
Yunanistan Sandık Başında
281 Okunma.
04 Temmuz 2019
Aşırı Sıcaklar
243 Okunma.
30 Haziran 2019
G20 Zirvesine Bakış
259 Okunma.
24 Haziran 2019
Dünya Nüfus Beklentisi
308 Okunma.
21 Haziran 2019
Mursi’nin Öldürülmesi
262 Okunma.
17 Haziran 2019
Körfezde Tehlikeli Gerginlik
343 Okunma.
14 Haziran 2019
S-400, F-35 Krizi
299 Okunma.
10 Haziran 2019
Sudan’da Tiananmen
330 Okunma.
07 Haziran 2019
Ortadoğu’yu Şekillendiren Savaş
291 Okunma.
02 Haziran 2019
Tiananmen Meydanı
309 Okunma.
31 Mayıs 2019
“Yüzyılın Şakası”
363 Okunma.
27 Mayıs 2019
Theresa May: Yolun Sonu
362 Okunma.
25 Mayıs 2019
Felakete Doğru mu?
320 Okunma.
20 Mayıs 2019
Müslüman Kardeşler Terörist mi?
407 Okunma.
17 Mayıs 2019
ABD-Çin Ticaret Savaşları
361 Okunma.
12 Mayıs 2019
İran’la Savaş mı?
443 Okunma.
10 Mayıs 2019
Biyolojik Çeşitlilik Tehlikede
363 Okunma.
06 Mayıs 2019
Demokrasinin Performansı
302 Okunma.
02 Mayıs 2019
Silahlanma Yarışları
352 Okunma.
26 Nisan 2019
Sri Lanka Katliamı
386 Okunma.
22 Nisan 2019
Komedyen Devlet Başkanı
431 Okunma.
19 Nisan 2019
Notre Dame Trajedisi
384 Okunma.
15 Nisan 2019
Sudan: Mücadeleye Devam
397 Okunma.
12 Nisan 2019
Dünyanın En İlginç Seçimleri
427 Okunma.
08 Nisan 2019
Netanyahu’nun Kaderi
450 Okunma.
05 Nisan 2019
NATO 70 Yaşında
487 Okunma.
01 Nisan 2019
Theresa May’in Sonu
436 Okunma.
29 Mart 2019
Cezayir, Sudan: Demokratik Değişim Yakın Mı?
451 Okunma.
22 Mart 2019
Katliam ve Seçimler
455 Okunma.
17 Mart 2019
Yeni Zelanda Katliamı
539 Okunma.
14 Mart 2019
İngiltere: Bundan Sonra Ne Olacak?
518 Okunma.
10 Mart 2019
Brexit: Kritik Hafta
578 Okunma.
07 Mart 2019
Macron Ne Diyor?
590 Okunma.
04 Mart 2019
Hindistan Ve Pakistan Ateşle Oynamamalı
577 Okunma.
02 Mart 2019
Ah Brexit, Vah Brexit
544 Okunma.
25 Şubat 2019
Böcekler ve Geleceğimiz
635 Okunma.
22 Şubat 2019
Gitmeyi Bilmeyen Liderler
712 Okunma.
19 Şubat 2019
Münih Güvenlik Konferansı
891 Okunma.
14 Şubat 2019
Enerji Devlerinin Sorumluluğu
406 Okunma.
10 Şubat 2019
Batı Avrupa, Doğu Avrupa
405 Okunma.
08 Şubat 2019
Tsipras’ın Türkiye Ziyareti
406 Okunma.
03 Şubat 2019
İran Devrimi 40 Yaşında
416 Okunma.
31 Ocak 2019
Sudan’da Değişim Olacak Mı?
406 Okunma.
Haber Yazılımı