Yazı Detayı
20 Eylül 2019 - Cuma 09:20 Bu yazı 292 kez okundu
 
Suudi Arabistan Krizi
Dr.İsmail Kemal
ismailkemal65@gmail.com
 
 

Krizler bölgesi Ortadoğu’da şimdi çok büyük çaplı bir kriz yaşanıyor. Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine yönelik saldırılar bir savaşa yol açacak mı? Bilmiyoruz ama çok tehlikeli bir durum oluştuğu ortada. Suudi Arabistan’ın petrol üretiminin yarısını saf dışı bırakan ve dünya piyasalarında petrol fiyatlarının (şimdilik) yüzde 20 oranında artmasına yol açan saldırılara ABD ve Suudi Arabistan’ın cevabı ne olacak? Bu krizin oluşmasında büyük sorumluluk payı olan Donald Trump ne yapacak? “Ateşe hazırız” diye açıklama yaptı ama bir savaş durumunda Suudi Arabistan petrol tesisileri yeni saldırılara hedef olabilir. Petrol fiyatları daha da artabilir. Herkesin soğukkanlı olmasını gerektiren bir krizle karşı karşıyayız.

 

Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları Yemen’den Husiler üstlendi. Saldırıyı 10 İnsansız Hava Aracı (İHA) ile gerçekleştirdiklerini belirttiler. Bilindiği gibi Suudi Arabistan Yemen’deki savaşa askeri müdahalesi ile Husilerle savaşa girmişti. Bu savaşı kısa sürede kazanacağını zannediyordu ama bu gerçekleşmedi. Husiler yenilmedi ve Suudi Arabistan içindeki hedefleri vurmaya başladılar. Savaşı Suudi Arabistan topraklarına taşıdılar. Son saldırı en büyük saldırıydı ve Suudi Arabistan (ve petrol ithal eden ülkeler için) çok pahalı bir fatura getiriyor. Ülkenin can damarları vuruldu. Husilerin İran tarafından desteklendiği sır değil. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Başkan Donald Trump saldırıyı İran’ın düzenlediğini söylüyorlar. İran bu iddiaları reddediyor. Büyük olasılıkla Suudi Arabistan yöneticileri de saldırıyı İran’ın düzenlediğini düşünüyorlar.

 

Tüm bu gelişmelerin gerisinde ABD’nin İran’la imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmesi ve bu ülkeye yaptırımlar uygulaması yatmaktadır. İran’la nükleer anlaşma bölgeyi rahatlatmış ve İran’ın yeniden dünyaya entegre olması sürecini başlatmıştı. Donald Trump’ın anlaşmadan çekilme kararı büyük bir hataydı. İran’da rejim değişikliği olması veya Trump’ın istediği koşullarda İran’ın müzakere masasına oturması hesapları yanlıştı. İran bu baskılara kendi olanaklarıyla cevap vermeye başladı. Bizzat kendisinin bir şey yapmasına gerek yok. Bölgedeki müttefikleri onun adına saldırılar düzenleyebilirler. Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine yönelik saldırı çok riskli bir iş. İran böyle bir karar almışsa çok büyük bir risk aldığı ortada. Tabii İran yöneticileri risk almakla biliniyor. Şimdi ortada tüm taraflar için çok tehlikeli bir durum var. Büyük olasılıkla İran, ABD ve Suudi Arabistan savaş istemiyor. Buna rağmen bir savaş patlak verebilir. Böylesi bir savaş bölge için felaket olacak.

   

Son saldırılar Suudi Arabistan petrol tesislerinin ne kadar korumasız ve saldırıya açık olduğunu gösterdi. Su tesisleri için de aynı şey geçerli. Suudi Arabistan silahlanma için muazzam paralar harcıyor ama güvenliğini sağlayamıyor. Ucuz İHA’lar çok büyük zararlara yol açabilir. Silahlı İHA’larla saldırı Ortadoğu’da giderek daha fazla kullanılıyor. Financial Times gazetesinde yer alan “Saudi oil attacks highlights Middle East’s drone war” başlıklı yazıda belirtildiği gibi bu silahlar bölgede yeni tehlike oluşturuyor. Bunlarla baş etmek çok zor. Çok pahalı savunma sistemlerinin İHA’lara karşı yapabileceği fazla bir şey yok. Hava uyarı sistemlerini farkedilmeden geçip hedefleri vurabiliyorlar. Financial Times yazısında belirtildiği gibi Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler İHA satın alıyorlar. İsrail, Türkiye ve İran ise İHA üretiyor. Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar “İHA savaşlarını” yeni bir seviyeye yükseltti.

   

Donald Trump İran konusunda görüş farklılıkları nedeniyle Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton’u görevden aldı. Bolton savaş yanlısıydı. Belli ki Trump savaş istemiyor. Seçimlere giderken savaşa girmesi akıllıca olmaz. Şimdi Ulusal Güvenlik Danışmanı yok ama önünde başkanlık döneminin en büyük krizi var. İran’la bir uzlaşıya varmak istiyorsa krizi akıllıca yönetmesi gerekecek. İran’la diyalog yolları bulmalıdır. Bunu yapabilir mi? Suudi Arabistan’ı yönetenler kendilerine çok büyük zarar verilebileceğini gördüler. Yemen’deki savaş devam ettikçe bu tür saldırılar tekrarlanabilir. Akıllı yaklaşım İran’la savaştan uzak durmak ve Yemen savaşına en kısa sürede bir çözüm üretmek olur. Bunu yapabilirler mi? İran’ı yönetenler Suudi Arabistan’ın içine düştüğü durumu mutlulukla izliyor olabilirler ama savaş tehlikesinin üzerlerinde dolaştığını görmezden gelemezler. ABD ile savaş işlerine gelir mi? Gelmez. Gerginliği yumuşatmak en akıllı yaklaşım olur.

   

Suudi Arabistan saldırıları sonrasında Ortadoğu’da savaş tehlikesi arttı. Durum çok ciddi. Tehlikeyi atlatma konusunda tüm taraflara görev düşüyor.

 
Etiketler: Suudi, Arabistan, Krizi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
17 Ekim 2019
Putin Suudi Arabistan’da
62 Okunma.
14 Ekim 2019
Dünyada Rekabetin Durumu
111 Okunma.
10 Ekim 2019
Irak’ta Protestolar
156 Okunma.
07 Ekim 2019
Yaşanamaz Dünya
186 Okunma.
05 Ekim 2019
Çin Halk Cumhuriyeti 70 yaşında
115 Okunma.
30 Eylül 2019
Trump Azledilecek mi?
59 Okunma.
26 Eylül 2019
Mısır Hareketlenirken
91 Okunma.
23 Eylül 2019
İklim Değişikliği: Milyonlar Sokaklarda
97 Okunma.
16 Eylül 2019
Netanyahu’nun Kaderi
411 Okunma.
13 Eylül 2019
Demokrasinin Sonu mu?
326 Okunma.
09 Eylül 2019
Kaftancıoğlu’ndan Çok Korkmuşlar
519 Okunma.
06 Eylül 2019
Brexit Kazanı Fokur Fokur
416 Okunma.
02 Eylül 2019
İngiliz Demokrasisine Darbe
423 Okunma.
30 Ağustos 2019
Afganistan’da Barış Olacak Mı?
429 Okunma.
25 Ağustos 2019
Kritik G7 Zirvesi
465 Okunma.
23 Ağustos 2019
Enerjide Geçiş Dönemi
323 Okunma.
18 Ağustos 2019
Keşmir Krizi Büyüyor
562 Okunma.
16 Ağustos 2019
Protestolar: Hong Kong, Rusya
339 Okunma.
12 Ağustos 2019
AB’nin Zayıf Halkası İtalya
186 Okunma.
09 Ağustos 2019
Su Stresi Artarken
237 Okunma.
05 Ağustos 2019
Çin ve Dünyamız
230 Okunma.
29 Temmuz 2019
Mitsodakis Gelirken
184 Okunma.
25 Temmuz 2019
Boris Johnson Dönemi
114 Okunma.
21 Temmuz 2019
Körfez’de Sular Isınırken
127 Okunma.
19 Temmuz 2019
Dünyada Enerji Durumu
173 Okunma.
15 Temmuz 2019
S-400 Füzeleri Varırken
185 Okunma.
12 Temmuz 2019
Türkiye Niçin Yalnız?
189 Okunma.
07 Temmuz 2019
Yunanistan Sandık Başında
165 Okunma.
04 Temmuz 2019
Aşırı Sıcaklar
137 Okunma.
30 Haziran 2019
G20 Zirvesine Bakış
141 Okunma.
24 Haziran 2019
Dünya Nüfus Beklentisi
201 Okunma.
21 Haziran 2019
Mursi’nin Öldürülmesi
154 Okunma.
17 Haziran 2019
Körfezde Tehlikeli Gerginlik
221 Okunma.
14 Haziran 2019
S-400, F-35 Krizi
189 Okunma.
10 Haziran 2019
Sudan’da Tiananmen
222 Okunma.
07 Haziran 2019
Ortadoğu’yu Şekillendiren Savaş
183 Okunma.
02 Haziran 2019
Tiananmen Meydanı
202 Okunma.
31 Mayıs 2019
“Yüzyılın Şakası”
247 Okunma.
27 Mayıs 2019
Theresa May: Yolun Sonu
265 Okunma.
25 Mayıs 2019
Felakete Doğru mu?
218 Okunma.
20 Mayıs 2019
Müslüman Kardeşler Terörist mi?
303 Okunma.
17 Mayıs 2019
ABD-Çin Ticaret Savaşları
247 Okunma.
12 Mayıs 2019
İran’la Savaş mı?
302 Okunma.
10 Mayıs 2019
Biyolojik Çeşitlilik Tehlikede
264 Okunma.
06 Mayıs 2019
Demokrasinin Performansı
192 Okunma.
02 Mayıs 2019
Silahlanma Yarışları
237 Okunma.
26 Nisan 2019
Sri Lanka Katliamı
282 Okunma.
22 Nisan 2019
Komedyen Devlet Başkanı
311 Okunma.
19 Nisan 2019
Notre Dame Trajedisi
282 Okunma.
15 Nisan 2019
Sudan: Mücadeleye Devam
272 Okunma.
12 Nisan 2019
Dünyanın En İlginç Seçimleri
307 Okunma.
08 Nisan 2019
Netanyahu’nun Kaderi
329 Okunma.
05 Nisan 2019
NATO 70 Yaşında
362 Okunma.
01 Nisan 2019
Theresa May’in Sonu
331 Okunma.
29 Mart 2019
Cezayir, Sudan: Demokratik Değişim Yakın Mı?
323 Okunma.
25 Mart 2019
Kazakistan’da Siyasi Değişim (Mi?)
304 Okunma.
22 Mart 2019
Katliam ve Seçimler
348 Okunma.
17 Mart 2019
Yeni Zelanda Katliamı
430 Okunma.
14 Mart 2019
İngiltere: Bundan Sonra Ne Olacak?
392 Okunma.
10 Mart 2019
Brexit: Kritik Hafta
436 Okunma.
07 Mart 2019
Macron Ne Diyor?
469 Okunma.
04 Mart 2019
Hindistan Ve Pakistan Ateşle Oynamamalı
456 Okunma.
02 Mart 2019
Ah Brexit, Vah Brexit
431 Okunma.
25 Şubat 2019
Böcekler ve Geleceğimiz
504 Okunma.
22 Şubat 2019
Gitmeyi Bilmeyen Liderler
571 Okunma.
19 Şubat 2019
Münih Güvenlik Konferansı
779 Okunma.
14 Şubat 2019
Enerji Devlerinin Sorumluluğu
303 Okunma.
10 Şubat 2019
Batı Avrupa, Doğu Avrupa
293 Okunma.
08 Şubat 2019
Tsipras’ın Türkiye Ziyareti
289 Okunma.
03 Şubat 2019
İran Devrimi 40 Yaşında
296 Okunma.
31 Ocak 2019
Sudan’da Değişim Olacak Mı?
301 Okunma.
Haber Yazılımı