Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP), yolsuzluğu yalnızca ortaya çıktıktan sonra soruşturmayı değil, önleyici ve denetleyici mekanizmalarla ortaya çıkmadan engellemeyi hedefleyen “Yolsuzlukla Mücadele Stratejisi”ni kamuoyuna sundu.
Sivil toplum örgütleri, sendikalar ve meslek odalarının temsilcileriyle paylaşılan stratejide; bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi kurulması, mal beyanlarının etkin şekilde denetlenmesi, e-ihale sistemine geçilmesi, gerçek faydalanıcı sicili oluşturulması, ihbarcıların korunması ve kamu arazilerinin şeffaf biçimde yönetilmesi gibi düzenlemeler yer aldı.
CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, stratejinin temel amacının yolsuzlukla mücadeleyi kişilere bağlı olmaktan çıkararak kalıcı ve denetlenebilir bir sisteme dönüştürmek olduğunu söyledi.
İncirli, “Amaç bir hesaplaşma değil; kamu kaynaklarını koruyan, dürüst kamu çalışanını güçlendiren, hukuka güveni yeniden kuran ve toplumun itibarını yükselten bir yönetim düzenidir” dedi.
Üç Temel Hedef Belirlendi
CTP’nin açıkladığı stratejide üç temel hedef öne çıkarıldı: Geçmişteki ciddi yolsuzluk iddialarının hukuk içerisinde araştırılması, gelecekte yolsuzluğu caydıracak mekanizmaların kurulması ve toplumda yerleştiği belirtilen “rüşvetsiz iş olmaz” algısının değiştirilmesi.
İncirli, yolsuzlukla mücadelenin yalnızca suç işlendikten sonra başlayan bir soruşturma süreci olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, yolsuzluğu önleyen, ortaya çıkaran, soruşturan ve kamu zararının geri alınmasını sağlayan bir sistem kurmayı hedeflediklerini ifade etti.
İncirli: “Kurallar Herkes İçin İşleyecek”
Stratejinin iktidar, muhalefet, seçilmiş, atanmış ve kamu ile iş yapan herkes için aynı kuralların uygulanması anlayışı üzerine kurulduğunu belirten İncirli, yolsuzlukla mücadelede kalıcı kurumların ve denetlenebilir süreçlerin oluşturulacağını söyledi.
İncirli, “Söz veriyoruz: Yolsuzluğa bulaşan hiç kimse dokunulmaz olmayacak” ifadelerini kullandı.
Kişi: “İktidara Neyi, Nasıl Yapacağımızı Bilerek Geleceğiz”
CTP Genel Sekreteri Mehmet Kale Kişi ise toplantının açılışında yaptığı konuşmada, hazırlık çalışmalarının yalnızca bir iktidar değişikliğine değil, kapsamlı bir yönetim programına dayandığını belirtti.
Kişi, “Bizim hedefimiz yalnızca iktidarın değişmesi değil. İktidara neyi, nasıl yapacağımızı bilerek geleceğiz. Sorunları tespit etmekle yetinmeyecek, çözüm üretecek ve bu çözümleri hayata geçireceğiz” dedi.
Yolsuzlukla Mücadele Stratejisi, CTP milletvekilleri Fazilet Özdenefe ve Ürün Solyalı tarafından anlatıldı. Sunuma Emine Dizdarlı ve Ayşegül Baybars da katıldı.
Üç Ayaklı Kurumsal Model
CTP’nin stratejisi üç temel kurumsal yapı üzerine kuruldu. Buna göre mevcut denetim kurumlarının güçlendirilmesi, yasal ve uygulamadaki boşlukların kapatılması ve Başbakanlık Denetleme Kurulu’nun bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi’ne (YMO) dönüştürülmesi hedefleniyor.
Sayıştay, Ombudsman, Maliye Teftiş, Mali Suçlar birimleri ve Merkezi İhale Komisyonu’nun personel, dijital altyapı, bağımsızlık ve raporlama kapasitelerinin geliştirilmesi planlanıyor.
Kamu ihaleleri, mal bildirimi, çıkar çatışması, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi, gerçek faydalanıcı bilgisi ve ihbarcıların korunması alanlarında da yeni düzenlemeler öngörülüyor.
Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi Bağımsız Olacak
Planın en önemli başlıklarından biri Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi olacak.
CTP, sıfırdan yeni bir bürokratik kurum oluşturmak yerine mevcut Başbakanlık Denetleme Kurulu’nu bağımsız bir yapıya dönüştürmeyi planlıyor.
Önerilen modelde YMO herhangi bir bakana veya Başbakana bağlı olmayacak. Kurum, hangi konuları inceleyeceğine kendisi karar verecek, Meclis’e ve kamuoyuna rapor sunacak ve suç delili bulunduğu değerlendirilen dosyaları doğrudan Başsavcılığa gönderecek.
Otoritenin temel görevleri araştırma, önleme ve bilinçlendirme olacak. Başkanın Meclis tarafından açık ve şeffaf bir süreçle seçilmesi ve yeniden atanma imkânı olmaksızın yedi yıllık tek dönem görev yapması öngörülüyor.
Mal Beyanları Dijital Olarak Denetlenecek
Stratejinin dikkat çeken bir diğer bölümü mal beyanlarının denetlenmesi.
CTP, mal beyanlarının yalnızca alınması yerine aktif olarak doğrulanmasını hedefliyor. Seçilmişler ile mali ve idari yetkiye sahip atanmışların mal beyanlarının dijital ortamda alınması planlanıyor.
Beyanların, yasal yetki ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin güvenceler çerçevesinde tapu, vergi, şirket ve banka kayıtlarıyla çapraz kontrol edilmesi öngörülüyor.
Açıklanamayan mal varlığı artışları incelenecek, çıkar çatışması bildirimleri de aynı sistem içerisinde değerlendirilecek.
E-İhale ve Kamu Arazilerinde Şeffaf Kayıt
Kamu ihaleleri ve kamu arazileri de stratejinin temel başlıkları arasında bulunuyor.
Plana göre zorunlu ve izlenebilir e-ihale sistemine geçilecek. İhaleye katılan şirketlerin gerçek faydalanıcıları açıklanacak ve ihale ilanından sözleşmenin tamamlanmasına kadar olan süreç kamuoyu tarafından takip edilebilecek.
“Gizli ihale” uygulamasının gerçek güvenlik alımlarıyla sınırlandırılması, kararların yazılı gerekçeye bağlanması ve Sayıştay denetimine açılması hedefleniyor.
Kamu arazileri için ise vatandaşların hangi arazinin kime, hangi bedelle, ne kadar süreyle ve hangi gerekçeyle tahsis edildiğini görebileceği elektronik kayıt sistemi kurulması öngörülüyor.
İhbarcılara Yasal Koruma
CTP’nin planında yolsuzluk veya ciddi usulsüzlükleri bildiren kişilerin korunması için de yeni bir sistem öngörülüyor.
Güvenli ve gerektiğinde anonim ihbar mekanizmasının kurulması; kamu yararına bildirim yapan kamu ve özel sektör çalışanlarının mesleki veya idari misillemelere karşı yasal güvence altına alınması hedefleniyor.
Sayıştay’ın kamu mali yönetim sistemlerine okuma yetkisiyle erişerek sürekli denetim yapabilmesi, raporların yayımlanması ve Başsavcılığa gönderilen dosyaların akıbetinin takip edilebilmesi de stratejide yer alıyor.
İlk 100 Gün ve İlk Yıl İçin Takvim
CTP, stratejinin uygulanması için bir takvim de açıkladı.
İlk 100 gün içerisinde Yolsuzlukla Mücadele Görev Gücü’nün oluşturulması, gerekli yasa çalışmalarının başlatılması ve YMO Başkanının seçim sürecinin hazırlanması planlanıyor.
Hedef, 12’nci ayın sonunda bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi’nin faaliyete geçmesi.
İlk yıl içerisinde ayrıca mal beyanı ve çıkar çatışması reform paketinin Meclis’e sunulması, Kamu İhale Yasası reformunun hazırlanması, Gerçek Faydalanıcı Sicili çalışmalarının başlatılması, Sayıştay ve Maliye Teftiş’in güçlendirilmesi, ihbarcı koruma sistemine ilişkin yasal çalışmaların yapılması ve kamu kurumlarının ilk Yolsuzluk Risk Haritası’nın hazırlanması hedefleniyor.
Stratejide ayrıca hedeflerin ve gerçekleşme düzeyinin kamuoyu tarafından takip edilebilmesi amacıyla “Dürüst Yönetim Portalı” kurulması öngörülüyor.
