Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Emre Vudalı, HIV’in modern tedavi yöntemleri sayesinde ölümcül bir hastalık olmaktan çıkıp yönetilebilir kronik bir hastalık haline geldiğini belirterek, KKTC’de özellikle genç nüfusta görülen vaka artışına dikkat çekti. Vudalı, virüsün yayılımının önüne geçebilmek için eğitim, bilinçlendirme ve düzenli test yaptırmanın büyük önem taşıdığını söyledi.
Türk Ajansı Kıbrıs’a (TAK) değerlendirmelerde bulunan Dr. Vudalı, Avrupa ülkelerinde koruyucu sağlık politikaları ve eğitim sayesinde HIV vaka sayılarında düşüş yaşanırken, Türkiye ve KKTC’de özellikle genç yaş grubunda artış gözlemlendiğini ifade etti.
KKTC’de 29 Yılda 178 HIV Vakası Kaydedildi
Dr. Emre Vudalı’nın paylaştığı verilere göre, KKTC’de ilk HIV vakasının görüldüğü 1997 yılından bu yana toplam 178 KKTC vatandaşı HIV pozitif olarak kayıt altına alındı.
Bu süreçte 11 kişi yaşamını yitirirken, halen 168 kişi aktif olarak tedavi ve takip altında bulunuyor. Ülkede her yıl ortalama 15 ila 20 yeni vaka tespit edilirken, 2026 yılının ilk yarısında Sağlık Bakanlığı’na bildirilen yeni HIV pozitif vaka sayısı ise 13 oldu.
Vudalı, son dört yılda özellikle 20-40 yaş grubundaki genç ve cinsel açıdan aktif bireylerde vaka artışı yaşandığını kaydetti.
“HIV Artık Yönetilebilir Bir Hastalık”
HIV’in tedavi edilmediğinde bağışıklık sistemini zayıflattığını belirten Vudalı, günümüzde kullanılan ilaçlarla virüs yükünün birkaç ay içerisinde saptanamayacak seviyeye indirilebildiğini söyledi.
“HIV pozitif bireyler ilaçlarını düzenli kullandıkları sürece normal bir yaşam sürdürebilir. Tedavi edilen HIV, tansiyon veya diyabet gibi yönetilebilen kronik bir hastalıktır.” diyen Vudalı, HIV pozitif bireylerin toplumdan dışlanmaması gerektiğini vurguladı.
HIV ile AIDS Aynı Şey Değil
Toplumda en sık yapılan yanlışlardan birinin HIV ile AIDS’in aynı hastalık sanılması olduğunu belirten Vudalı, AIDS’in HIV enfeksiyonunun tedavi edilmemesi halinde gelişen son evre olduğunu söyledi.
Her HIV pozitif kişinin AIDS olmadığına dikkat çeken Vudalı, erken teşhis ve düzenli tedavi sayesinde hastalığın bu aşamaya ilerlemesinin önlenebildiğini ifade etti.
Belirtiler Grip ile Karıştırılabiliyor
HIV enfeksiyonunun ilk döneminde belirtilerin çoğu zaman grip ile karıştırıldığını belirten Vudalı, yüksek ateş, gece terlemesi, açıklanamayan kilo kaybı, kuru öksürük, halsizlik ve lenf bezlerinde büyüme gibi belirtilerin görülebileceğini söyledi.
Virüsün uzun yıllar hiçbir belirti vermeden de ilerleyebildiğini kaydeden Vudalı, bu nedenle risk grubundaki kişilerin düzenli test yaptırmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi.
İsimsiz HIV Testi Yapılabiliyor
Dr. Vudalı, HIV testinin devlet hastaneleri ile birçok özel laboratuvarda güvenli şekilde yapılabildiğini belirterek, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde isim vermeden test yaptırmanın mümkün olduğunu açıkladı.
Tanının basit bir kan testiyle konulduğunu ifade eden Vudalı, ilk tarama testlerinde zaman zaman yalancı pozitif sonuç alınabileceği için kesin tanının ileri tetkiklerle doğrulandığını söyledi.
Günlük Hayatta Bulaşmıyor
Toplumdaki yanlış inanışlara da değinen Vudalı, HIV’in;
- El sıkışmakla,
- Sarılmakla,
- Aynı ortamı paylaşmakla,
- Aynı bardak veya çatal-kaşık kullanmakla,
- Havuz ve tuvalet kullanımıyla,
- Ter veya tükürükle
bulaşmadığını vurguladı.
Düzenli tedavi gören ve virüs yükü saptanamayacak seviyeye düşen HIV pozitif bireylerin bulaştırıcılık riskinin yok denecek kadar azaldığını belirtti.
Kimler Risk Altında?
Dr. Emre Vudalı, korunmasız cinsel ilişki yaşayanlar, birden fazla partneri bulunanlar, ortak enjektör kullanan damar içi madde bağımlıları ve HIV pozitif kişiyle korunmasız temasta bulunan bireylerin risk grubunda yer aldığını söyledi.
Ayrıca 13-64 yaş arasındaki herkesin hayatında en az bir kez HIV testi yaptırmasını önerdiklerini belirten Vudalı, risk grubundaki bireylerin ise daha sık test yaptırması gerektiğini ifade etti.
“Kondom Hâlâ En Güvenli Korunma Yöntemi”
Korunmada prezervatif kullanımının önemine dikkat çeken Vudalı, ayrıca riskli temas öncesinde kullanılan PrEP ve riskli temas sonrasında ilk 72 saat içinde başlanması gereken PEP tedavilerinin de bulaş riskini önemli ölçüde azalttığını anlattı.
Eğitim ve Bilinçlendirme Çağrısı
Dr. Emre Vudalı, HIV ile mücadelede en etkili yöntemin eğitim olduğunu belirterek cinsel sağlık ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar konularının okul müfredatına dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
Medyaya da çağrıda bulunan Vudalı, HIV haberlerinde korku oluşturan ve damgalayıcı görseller yerine bilimsel ve bilinçlendirici içeriklerin kullanılmasının toplum sağlığı açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
