Muratağa, Atlılar ve Sandallar şehitlerinin hatırasını yaşatmak ve yaşananları gelecek nesillere aktarmak amacıyla TİKA tarafından hayata geçirilen Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitler Müzesi düzenlenen törenle açıldı. Törende, geçmişin unutulmaması, kayıplar konusunun politize edilmemesi ve yaşananların gelecek kuşaklara aktarılması mesajları öne çıktı.
Muratağa, Atlılar ve Sandallar şehitlerinin anısını yaşatmak amacıyla Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) tarafından hayata geçirilen Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitler Müzesi törenle açıldı.
Törene Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, Başbakan Ünal Üstel, Yüksek Mahkeme Başkanı Bertan Özerdağ, Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Ertan İnaltekin, Güvenlik Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Şükrü Bilir, TİKA Başkanı Abdullah Eren, bakanlar, milletvekilleri, şehit yakınları ve davetliler katıldı.
Saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile başlayan törende Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, TC Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Başbakan Ünal Üstel, TİKA Başkanı Abdullah Eren ve Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitlerini Yaşatma Derneği Başkanı Ahmet Aşır konuştu.
Konuşmaların ardından şehitler için dua edildi. Tören, müzenin açılışının gerçekleştirilmesi ve katılımcıların müzeyi gezmesiyle tamamlandı.
Erhürman: “Yaşananlar halkımızın hafızasından hiçbir zaman silinmeyecek”
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Muratağa, Sandallar ve Atlılar’da yaşananların Kıbrıs Türk halkının hafızasından hiçbir zaman silinmeyeceğini belirterek, şehitlerin hatırasına sahip çıkmanın ortak sorumluluk olduğunu söyledi.
Konuşmasına, aynı gün Atlılar Şehitliği’nde defnedilen ve en küçüğü 40 günlük olan 15 şehidin isimlerini ve hayatlarını kaybettikleri yaşları sıralayarak başlayan Erhürman, “İnsanlarımızı katledenler sadece insanlarımızı katletmediler. İnsanlığı katlettiler. İnsaniyeti katlettiler. Medeniyeti katlettiler.” ifadelerini kullandı.
Kıbrıs Türk halkının büyük acılar yaşayarak, ağır bedeller ödeyerek ve zorlu bir varoluş mücadelesi vererek bugünlere geldiğini kaydeden Erhürman, şehitlere büyük bir borç bulunduğunu vurguladı.
“Kayıplar konusu politize edilmemeli”
Kayıp Şahıslar Komitesi’nin uzun süredir titiz ve hassas çalışmalar yürüttüğünü belirten Erhürman, Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum siyasetçilerin kayıplar konusunu ve komitenin çalışmalarını politize etmemek konusunda hassasiyet göstermesi gerektiğini söyledi.
Erhürman, Avrupa Parlamentosu’nun kayıplara ilişkin son dönemde aldığı bazı kararları da eleştirerek, bunları “taraflı ve hiçbir şekilde kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Kıbrıs Türk halkının yaşadığı acıların görmezden gelinemeyeceğini söyleyen Erhürman, “Tanınma başka bir şeydir. Medeni olma, uygar olma başka bir şeydir. Tanınma; medeni olmanın, uygar olmanın ön şartı değildir.” dedi.
“Kıbrıs Türk halkı asla azınlık olmayacak”
Müzenin şehitlerin hatıralarını yaşatması ve Kıbrıs Türk halkının yaşadığı acıları gelecek nesillere aktarması bakımından son derece önemli olduğunu belirten Erhürman, “Müzeyle şehitlerimizin hatırasına sahip çıkacak, onların isimlerini sonsuza kadar yaşatacağız.” diye konuştu.
Erhürman, “Geçmişimizi unutmadan geleceğimizi inşa etmek, şehitlerimizin hatırasına sahip çıkmak ve çocuklarımıza daha güvenli, daha huzurlu bir gelecek bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.” ifadelerini kullandı.
Kıbrıs Türk halkının eşitlik ve güvenlik haklarından vazgeçmeyeceğini de vurgulayan Erhürman, “Kıbrıs Türk halkı asla azınlık olmayacaktır.” dedi.
Yılmaz: “Tarihi gerçeklerin belgelenmesi açısından önemli bir adım”
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da müzenin, Muratağa, Atlılar ve Sandallar’da yaşananların görünür kılınması ve tarihi gerçeklerin belgelenerek gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemli olduğunu vurguladı.
“Bu katliamla üç köyün sakinleri hayattan koparıldı, aileler parçalandı, çocukların gelecekleri ellerinden alındı ve Kıbrıs Türkü’nün hafızasında nesiller boyunca taşınacak derin bir yara açıldı.” şeklinde konuşan Yılmaz, şehitlerin naaşlarının dönemin ağır şartları nedeniyle isimleri belirlenemeden defnedilmesinden dolayı, ailelerin sevdiklerinin izini bulabilmek adına onlarca yıl beklemek zorunda kaldığını kaydetti.
“Müze, kurumlarımızın iş birliğiyle hayata geçirildi”
Konuşmasında, “Şehit ailelerimizin hassasiyetiyle şekillenen ve kurumlarımızın iş birliğiyle hayata geçirilen bu müze, 126 kardeşimizi katliamın yaşandığı ana sıkıştırmadan, köylerindeki hayatları ve aileleriyle birlikte anlatacaktır.” ifadelerine yer veren Yılmaz, burada sergilenen mektuplar, el yazısı defterler, okul kayıtları ve kişisel eşyaların her şehidin kendine ait bir hayatı, sevdikleri ve yarım kalan hayalleri olduğunun ziyaretçilere göstereceğini dile getirdi.
Yılmaz, müzenin geçmişte yaşanan acıların unutulmaması ve tarihi hafızanın korunması açısından önemli bir işlev üstleneceğini ifade etti.
Üstel: “Geçmişini unutan bir halk, geleceğini güvence altına alamaz”
Başbakan Ünal Üstel ise Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitler Müzesi’nin acıları yeniden yaşatmak için değil, yaşananları unutturmamak amacıyla kurulduğunu söyledi.
“Geçmişini unutan bir halk, geleceğini güvence altına alamaz.” diyen Üstel, Kıbrıs Türk halkının can güvenliği, özgürlüğü ve egemenliği açısından Türkiye Cumhuriyeti’nin rolüne vurgu yaptı.
Üstel, “Türkiye Anavatan’dır, güvencedir, en karanlık günümüzde uzanan kardeş elidir.” ifadelerini kullandı.
Kalıcı barışın gerçeklerin üzerinin örtülmesi veya geçmişte yaşanan acıların yok sayılmasıyla kurulamayacağını savunan Üstel, hakikat, adalet ve karşılıklı saygının önemine işaret etti.
“Biz artık acıların yaşandığı günlere dönmeyeceğiz. Devletimizden, egemenliğimizden ve özgürlüğümüzden asla vazgeçmeyeceğiz.” diyen Üstel, Türkiye ile birlikte geleceğe yürümeye devam edeceklerini belirtti.
Üstel: “Şehitlerimizi unutmadık, unutmayacağız, unutturmayacağız”
Üstel, törende bir halkın acıya karşı direnişini, varoluş mücadelesini ve özgürlük uğruna ödediği ağır bedeli gelecek kuşaklara aktarmak için bir araya geldiklerini belirtti.
Şehitlerin hatırasının yaşatılmasının tarihi bir sorumluluk olduğunu kaydeden Üstel, “Şehitlerimizi unutmadık, unutmayacağız, unutturmayacağız.” mesajı verdi.
Eren: “Bizleri çok duygulandıran bir proje oldu”
TİKA Başkanı Abdullah Eren, kurumun 2019 yılından bu yana KKTC’de faaliyetlerini sürdürdüğünü belirterek Lefkoşa ofisinin bugüne kadar 277 projeyi hayata geçirdiğini söyledi.
Projelerin sağlık, eğitim, tarım, hayvancılık ve ormancılığın yanı sıra kültürel hafızanın korunmasına yönelik çalışmaları da kapsadığını belirten Eren, “Bugün burada Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitler Müzesi’ni açıyoruz. Bizleri çok duygulandıran bir proje oldu.” dedi.
Eren, Muratağa ve Sandallar’da 89, Atlılar’da ise 37 kişinin hayatını kaybettiğini, bunların 66’sının çocuk olduğunu ifade etti.
Müzede hayatını kaybeden Kıbrıslı Türklere ait kişisel eşyaların da sergilendiğini kaydeden Eren, TİKA’nın KKTC’deki faaliyetlerini sürdüreceğini söyledi.
Eren ayrıca Türkiye’den KKTC’ye gelecek vatandaşlara müzeyi ziyaret etmeleri çağrısında bulundu.
Aşır: “Onları yaşatabileceğimiz bir müze hayalimiz vardı”
Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitlerini Yaşatma Derneği Başkanı Ahmet Aşır ise konuşmasında 1974 yılında üç köyde yaşananları anlattı.
Aşır, yaşananları “soykırım”, “katliam” ve “savaş suçu” olarak nitelendirerek sorumluların cezalandırılmadığını söyledi.
Şehitlere ait eşyaların sergilenebileceği ve hatıralarının yaşatılabileceği bir müze kurmayı uzun süredir hayal ettiklerini ifade eden Aşır, bu hayalin TİKA’nın desteğiyle gerçekleştiğini belirtti.
Kimlik tespit çalışmalarının ardından şehitlere ait giysi, ayakkabı ve diğer kişisel eşyaların Kayıp Şahıslar Komitesi tarafından kendilerine teslim edildiğini anlatan Aşır, bu eşyaların müzede koruma altına alındığını söyledi.
Okuldan müzeye dönüştürülen binada öğrencilerin sıra ve sandalyelerinin de korunduğunu ifade eden Aşır, sıraların üzerine öğrencilerin fotoğrafları ve kitaplarının yerleştirildiğini kaydetti.
1930 yılında yapılan okul binası müzeye dönüştürüldü
Muratağa-Atlılar-Sandallar Şehitler Müzesi, Sandallar köyünde 1930 yılında inşa edilen eski ilkokul binasının restore edilmesiyle oluşturuldu.
Okulda eğitim gören 16 öğrenciden 14’ü 1974 yılında hayatını kaybetmişti.
Tek katlı ve 154 metrekare kullanım alanına sahip müzede barkovizyon alanı, giriş holü ve ana sergi salonu bulunuyor.
Müzede, 14 Ağustos 1974’te Muratağa, Atlılar ve Sandallar köylerinde hayatını kaybeden Kıbrıslı Türklere ait fotoğraflar, mektuplar, kıyafetler ve diğer kişisel eşyaların yanı sıra dönemin tarihi sürecini anlatan bilgi ve belgeler sergileniyor.
Müzenin, şehitlerin hatıralarının korunmasının yanı sıra Muratağa, Atlılar ve Sandallar’da yaşananların gelecek nesillere aktarılacağı bir hafıza mekânı olarak hizmet vermesi amaçlanıyor.
